منیسکها

مصاحبه با دکتر حمیدرضا اصلانی

ارتوپد ،  فوق تخصص آرتروسکوپی و جراحی شانه ، زانو ، اندام فوقانی و اعصاب محیطی از آمریکا

آقای دکتر ضمن تشکر از قبول مصاحبه ، ابتدا بفرمائید که منیسکها چه هستند؟

external-meniscus

مینیسک خارجی

internal-meniscus

مینیسک داخلی

ج:  در واقع منیسکها ساختمانهای هلالی شکلی هستند که بین سطوح مفصلی استخوان های ران و ساق قرار داشته  و وزن بدن را تحمل می کنندسطح مقطع منیسکها بشکل مثلث بوده و به محیط مفصل زانو اتصال دارند. در واقع در زانوی طبیعی دو عدد منیسک وجود دارد : منیسک خارجی که در طرف بیرونی زانو و منیسک داخلی که در طرف داخلی زانو قرار گرفته اند .

 س: کار منیسکها در زانو چیست ؟

ج:  در واقع کار مهم و واقعی منیسکها تحمل و جذب حدود دو سوم نیروها و ضربات وارد به غضروفهای مفصل زانو می باشد. در ضمن منیسکها بصورت یک کلاه روی غضروفهای استخوان ران

 قرار گرفته و عامل افزایش پایداری بیشتری در زانو هستند.

knee-under-pressure

س : جریان خون منیسکها و قدرت ترمیم پذیری آنها چگونه  است؟

ج: در واقع اکثر قسمتهای منیسک فاقد جریان خون می باشد و اگر شما آنها را ببرید هیچگونه خونریزی رخ نخواهد داد. تنها استثناء قسمت محیطی منیسکها ست که حدود ۲۰% آن دارای جریان خون کافی ست و بخاطر همین است که منیسکها قدرت ترمیم پذیری را بجز در مورد پارگی محیطی ندارند و تنها می توان پارگی های ۴/۱ محیطی منیسک را ترمیم کرد. از نظر عصب گیری و درد نیز درد و حساسیت هم عمدتاً محدود به قسمتی است که منیسکها جریان خون دارند.

معمولاً ارتوپدها منیسکها را از نظر آناتومیک به سه قسمت تقسیم می کنند. ۳/۱ قدامی را بنام شاخ قدامی ۳/۱ میانی را به نام تنه و ۳/۱ خلفی را بنام شاخ خلفی می نامند.

meniscus-anatomy-1meniscus-anatomy-2

س: منیسکها چگونه آسیب می بینند؟

ج: معمولاً دو مکانیسم متفاوت برای پارگی منیسکها توضیح داده شده است.

  1. اول پارگی های ضربه ای: که معمولاً ناشی از واردآمدن یک نیروی خیلی شدید به منیسکها و در نتیجه پارگی و جدا شدن قطعات منیسک از یکدیگر بوده و این نیرو اغلب حاصل یک ضربه پیچشی و فشاری به زانوها و یا ضربه به قسمت طرفین زانوها و تحت فشار قرار دادن منیسکها می باشد. یک مثال شایع معمولاً از این نوع ضربه ها افتادن برروی پاشنه از عقب همراه با چرخش ساق حین انجام بازی فوتبال است . معمولاً این ضایعه در افراد زیر ۳۰ سال شایع تر بوده ، گرچه احتمال این نوع پارگی در همه سنین وجود دارد.
  2. meniscus-injury
  1. مکانیسم دوم پارگی های دژنراتیو منیسکها هستندکه معمولاً ناشی از ضعیف شدن و پیری منیسکها در اثر افزایش سن می باشند . معمولاً بعد از ۳۰ سالگی و با پیشرفت سن افزایش   می یابند. منیسکها حالت ارتجاعی و شکل پذیری خود را از دست داده و در نتیجه تنها بایک ضربه کوچک مانند یک نشست و برخاست ساده دچار پارگی می شوند حتی گاهی اوقات بیمار ضربه ای که باعث ایجاد این ضایعه شده را بخاطر نمی آورد. این نوع پارگی معمولاً در نوجوانان و جوانان دیده نمی شود.

    پارگی مینیسک دژناره

س: آیا شکلهای خاصی برای پارگی منیسکها وجود دارد؟

ج: در واقع منیسکها می توانند به هرشکلی و در هر قسمتی دچار پارگی شوند گرچه پارگی های شاخ قدامی منیسک غیر شایع می باشند. معمولاً پارگی های منیسکها از شاخ خلفی شروع شده سپس به سمت تنه وبعد شاخ قدامی گسترش می یابد.

                                                     meniscal-tear-types

                                                                                  س: پارگی منیسکها چه علائم و نشانه هایی دارند؟

ج: معمولاً پارگی منیسکها باعث درد قسمت کناره ی زانو خصوصاً در محل منیسکها یعنی خط مفصل (بین ران و ساق) میگردد.ممکن است پارگی منیسکها باعث تورم زانو گردد گرچه این تورم اغلب شدید و زیاد نیست و معمولاً تورم مختصری روز بعد از ضربه ایجاد میگردد که همراه با لنگش و سفتی مفصل نیز هست .

بعضی وقتها زانو قفل شده و بصورت خم باقی می ماند و صاف کردن زانومعمولاً با درد همراه  می شود. عمدتاً این سناریو همراه با پارگی منیسک ها بصورت دسته سطلی اتفاق می افتد که قسمت پاره شده منیسک بداخل مفصل زانو رفته ومانع از صاف شدن زانو می گردد.

هر فعالیت پیچشی ، نشست و برخاست باعث گیر افتادن قسمت پاره شده درون مفصل و درد  می شود. معمولاً درد بیمار و حالت لنکش بیمار بعد از چند روز از بین می رود ولی این حالت بعد از انجام فعالیتهای شدید مجدداً اتفاق می افتد.

همانطور که قبلاً گفته شد منیسکها معمولاً ترمیم نمی شوند مگردرمان خاصی جهت آنها انجام شود.

س: چطور می توان پارگی منیسکها را تشخیص داد؟

ج: پارگی منیسکها  را می توان باتاریخچه و درد خط مفصلی تشخیص داد همچنین با استفاده از بعضی تستهای مخصوص می توان زانو رابطوری تحت استرس قرار داد که باعث ایجاد صدا یا درد ناشی از پارگی منیسکها گردد و در آخر تایید نهایی تشخیص انجام MRI  یا آرتروگرافی مفصل زانو امانپذیر خواهد بود .

ام آر آی مینیسک پاره

ام آر آی مینیسک پاره

س: درمان پارگی منیسک چیست ؟

ج: وقتی پارگی منیسک تشخیص داده شد باید آن را درمان کرد. بیمارانی که زانوی آنها قفل شده  بعلت درد و محدودیت حرکات زانو معمولاً به درمان سریعتری نیاز دارند. از آنجایی که تا بحال هیچ درمان داروئی ، بریس یا فیزیوتراپی برای پارگی قسمت بدون خون منیسکها توصیه نگردیده است،لذا جراحی آرتروسکوپی بهترین راه درمان   برای بیمارانی است که به درمان غیر جراحی پاسخ نداده اند. همانطور که قبلاً توضیح داده شد تنها پارگی زیر یک سانتی متری که در ناحیه دارای جریان خون (۲۰% خارجی منیسک) اتفاق می افتد قابلیت ترمیم را دارد گرچه این نوع پارگی بسیار بسیار نادر می باشد.

جراحی آرتروسکوپی بصورت یک عمل جراحی سرپائی انجام خواهد شد و جراح ابتدا تمام مفصل را مورد ارزیابی قرار داده و وجود ضایعات دیگر ( مانند آرتریت ، پارگی لیگامانی و پارگی قسمتهای دیگر منیسک ) را بررسی خواهد کرد. سپس اقدام به دیدن پارگی منیسک و لمس آن با کمک ابزاری بنام پروپ می نماید. بسته به محل و نوع پارگی منیسک جراح تصمیم به برداشتن یا ترمیم منیسک می گیرد. برداشتن منیسک (که اصطلاحاً منیسکتومی گفته می شود) با کمک قیچی هاو ابزارهای کوچکی صورت می گیردکه فقط قسمت پاره شده را برخواهد داشت. جراح سعی خواهد کرد تا جائی که امکان دارد قسمت بیشتری از منیسک را حفظ نماید. اگر پارگی در قسمت محیطی اتفاق افتاده باشد جراح سعی بر ترمیم منیسک خواهد داشت چون برداشتن پارگی قسمت محیطی مستلزم برداشتن قطعه بزرگی از منیسک است ولی با ترمیم ، تمام منیسک حفظ خواهد گشت .

جراحی آرتروسکوپیک

                                 arthroscopy-devices

س: اگر پارگی منیسکها قابل ترمیم باشد شما آن را چگونه انجام خواهید داد؟

ج: چندین روش جراحی جهت ترمیم منیسکها باکمک آرتروسکوپ وجود دارد  کهعبارتند از:

۱)   روش از داخل به خارج  Inside – Out: که در این روش جراح چندین زوج نخ را با کمک سوزنهای   مخصوص از درون قسمت پاره شده منیسک رد کرده و در قسمت خارجی روی کپسول  مفصل آنها را بهم گره خواهد زد.

۲)   روش  از خارج به خارج      Out – in – Out  : که در این روش نخهای بخیه از پوست و سپس منیسک رد شده و سپس با ردشدن مجدد از منیسک به خارج از مفصل هدایت شود و بر روی کپسول مفصلی گره زده خواهد شد.

۳)   روش ترمیم داخلی : روشهای متعددی برای ترمیم آرتروسکوپیک وجود دارد و این روشها به جراح اجازه خواهد داد که بدون برش برروی پوست ترمیم منیسکها را انجام دهد.

س: برنامه بعد از عمل جراحی بیماران چه خواهد بود؟

ج: برای این بیماران باید قسمت ترمیم شده منیسک را تا زمان جوش خوردگی محل ترمیم محافظت کرد. نقش ترمیم منیسک، تنها، نگهداشتن منیسکها در کنار یکدیگر تا زمان جوش خوردگی کامل آنها است . برای این منظور تا حداقل سه هفته به بیماران اجازه گذاشتن وزن برروی اندام داده نخواهد شد. از طرف دیگر حرکات مفصل و ورزشهای تقویت عضلات به بیماران آموزش داده می شود و طی زمان مناسب ، زیر نظر فیزیوتراپ، بتدریج فشار و وزن گذاشته شده برروی مفصل افزایش داده خواهد شد . اجازه گذاشتن حداکثر فشار بر روی مفصل بعد از ۲ تا سه ماه داده شده دویدن و انجام ورزشهای سبک بعد از ۳ تا ۴ ماه در صورت عدم وجود درد در مفصل و حرکات وبرگشت کامل قدرت زانو و عضلات امکانپذیر خواهد بود .

برگشت و بازتوانی بعد از برداشتن منیسکها بسیار سریعتر خواهد بود و استفاده از عصاها تا زمانی که بیمار بتواند بدون لنگش راه برود ( معمولاً ۵ تا ۷ روز ) مورد نیاز می باشد. با برنامه بازتوانی خوب می توان بعد از ۴ تا ۶ هفته به سطح فعالیتهای فیزیکی گذشته مانند ورزش بازگشت.

internal-repair-2 internal-repair-3 internal-repair-4internal-repair-1

اشتراک در تلگرام