خشکی زانو یکی از مشکلات شایعی بوده که فعالیت های روزمره شما عزیزان را به طور جدی تحت تاثیر قرار می دهد. معمولا این عارضه با کاهش دامنه حرکتی مفصل، احساس سفتی و گاهی درد همراه است. اما چرا زانو دچار خشکی می شود؟ آیا این وضعیت تنها در افراد مسن مشاهده می شود؟ شناخت دلایل بروز خشکی زانو، علائم هشداردهنده، روشهای پیشگیری و درمان های مؤثر، نقش بسزایی در حفظ سلامت مفصل ایفا می کند. در این مقاله به بررسی کامل علل خشکی زانو، علائم رایج، روشهای تشخیص، درمان و نکاتی برای پیشگیری از این مشکل می پردازیم پس با ما همراه باشید.
خشکی زانو چیست؟
خشکی زانو یکی از مشکلات رایج و آزار دهنده بوده که عملکرد طبیعی مفصل زانو را مختل می کند و زندگی روزمره شما عزیزان را تحت تاثیر قرار می دهد. بهتر است بدانید زانو به عنوان بزرگترین و پیچیده ترین مفصل بدن، نقش بسزایی در انجام حرکاتی مانند راه رفتن، نشستن، ایستادن و بالا رفتن از پله دارد. بنابراین بروز خشکی یا سفتی در این ناحیه با درد، محدودیت حرکتی و حتی احساس تورم یا گرمی در مفصل همراه است.
لازم به ذکر است این عارضه در هر سنی بروز می کند اما در افراد مسن شایع تر می باشد و معمولا با بیماری هایی مانند آرتروز زانو یا آسیب های زانو مرتبط است. خشکی زانو به دلیل ضربه و آسیب مستقیم به مفصل و بیماری های التهابی و تحلیل برنده ایجاد می شود.
علائم خشکی زانو
همانطور که در بالا ذکر کردیم، خشکی زانو یکی از مشکلات رایجی بوده که بسیاری از افراد در طول زندگی آن را تجربه می کنند. بهتر است بدانید ابتدا این عارضه تنها به صورت سفتی و کاهش دامنه حرکت زانو ظاهر می شود اما در برخی موارد نشانه ای از یک بیماری زمینه ای یا آسیب جدی تر می باشد. بنابراین آشنایی با علائم خشکی زانو در تشخیص به موقع و پیشگیری از مشکلات جدی تر بسیار موثر است. علائم رایج خشکی و سفتی زانو به شرح زیر است:
- ورم یا تورم زانو
- تجمع مایع در مفصل زانو
- درد شدید و غیرقابل کنترل
- تغییر شکل ظاهری مفصل زانو
- ناتوانی در تحمل وزن بدن روی زانو
- احساس ناپایداری یا لغزندگی در زانو
- احساس گرمی و قرمزی در ناحیه زانو
- شنیدن صداهای غیر عادی هنگام حرکت زانو
علت بروز خشکی زانو
خشکی و سفتی زانو بنا به دلایل مختلفی بروز می کند که در ادامه به مهمترین علل این عارضه اشاره می نماییم:
فعالیت بدنی بدون گرم کردن
ورزش بدون آمادگی و کشش عضلات فشار بیش از حد به زانو وارد کرده و موجب سفتی مفاصل می شود.
آرتروز زانو
ساییدگی تدریجی مفصل زانو در اثر افزایش سن یا فشار بیش از حد باعث آسیب به غضروف و ایجاد سفتی زانو می شود.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید با التهاب مزمن مفاصل همراه بوده و موجب درد زانو، تورم، سفتی و در نهایت تخریب مفصل زانو می شود.
تغییرات بیومکانیکی مفصل
اختلال در عملکرد مفصل زانو در اثر آسیب دیدگی، حرکات چرخشی و لغزشی زانو را محدود کرده و موجب خشکی می گردد.
سندرم پلیکا داخلی
التهاب یک نوار بافتی درون مفصل زانو بر اثر فعالیت های شدید ورزشی موجب درد و خشکی در ناحیه داخلی زانو می شود.
آسیب به مینیسک
پارگی یا آسیب غضروف های ضربه گیر زانو حرکت طبیعی مفصل را مختل کرده و موجب قفل شدگی، خشکی و درد می شود.
بورسیت زانو
التهاب کیسه های کوچک حاوی مایع در اطراف مفصل ناشی از فشار یا ضربه مکرر باعث تورم، درد و خشکی زانو می شود.
درد و بی حرکتی محافظتی
بدن در واکنش به درد ناشی از آسیب، مفصل را بی حرکت نگه می دارد که این بی حرکتی در بلندمدت باعث سفتی ماندگار می شود.
بیشتر بخوانید: جراحی استئوتومی زانو چیست؟
رگ به رگ شدن و پیچ خوردگی
کشیدگی یا آسیب دیدگی رباط ها به ویژه در ورزش هایی مانند فوتبال یا بسکتبال موجب التهاب، تورم و در نهایت خشکی در زانو می شود.
بی تحرکی طولانی مدت
نشستن برای مدت زمان طولانی بدون تغییر وضعیت مانند در سفرهای هوایی یا پشت میز باعث کاهش گردش مایع مفصلی و خشکی زانو می گردد.
آرتریت سپتیک
در صورت ورود باکتری از طریق زخم یا جریان خون به مفصل، عفونت ایجاد شده و باعث خشکی و محدودیت شدید حرکتی می شود.
تاندونیت کشکک
التهاب تاندون زیر کاسه زانو معمولا در ورزشکاران یا افرادی که فعالیت شدید دارند، ایجاد شده و با درد، سفتی و خشکی همراه است.
تجمع مایع مفصلی آب آوردن زانو
در پاسخ به آسیب یا التهاب مایع اضافی در مفصل جمع می شود که این تورم باعث محدود شدن دامنه حرکتی و خشکی مفصل می شود.
لوپوس
این بیماری خود ایمنی مفصل زانو را درگیر کرده و موجب درد، تورم، خشکی و سایر علائم عمومی مانند خستگی و حساسیت به نور می شود.
نقرس
تجمع کریستال های اسید اوریک در مفصل زانو به ویژه در شب و اول صبح به طور ناگهانی باعث التهاب، درد بسیار شدید و سفتی مفصل می شود.
آرتروفیبروز (بعد از جراحی)
تشکیل بیش از حد بافت زخم بعد از جراحی هایی مانند تعویض مفصل زانو یا ترمیم رباط منجر به سفتی و محدودیت حرکتی شدید زانو خواهد شد.
استئوکندریت دیسکانس (OCD)
کاهش خونرسانی به ناحیه ای از استخوان زیر غضروف منجر به مرگ سلولی و جدایش غضروف شده و در نتیجه باعث سفتی و قفل شدن زانو می گردد.
آسیب های تروماتیک
ضربه یا حادثه ای مانند زمین خوردن، تصادف یا برخورد شدید منجر به شکستگی، پیچ خوردگی یا آسیب به رباط های زانو می شود که در نتیجه آن مفصل خشک و سفت می شود.
روشهای تشخیص خشکی زانو
بهتر است بدانید برای تشخیص دقیق علت این وضعیت ابتدا باید به بهترین متخصص ارتوپد تهران مراجعه نمایید. پزشک ابتدا با بررسی علائم و سوابق پزشکی و آسیب های احتمالی اخیر، بررسی اولیه را انجام می دهد. برای مشخص شدن علت اصلی و ارائه درمان مناسب، انجام برخی آزمایش ها و روشهای تشخیصی ضروری است. در ادامه به مهمترین روش های تشخیص خشکی زانو اشاره می نماییم:
- آزمایش خون
- تصویربرداری ام آر آی (MRI)
- تصویربرداری با اشعه ایکس (X-ray)
روشهای درمان خشکی زانو
لازم به ذکر است در صورتی که این وضعیت به موقع درمان نشود بر تحرک و کیفیت زندگی تاثیر منفی می گذارد. با توجه به شدت مشکل و علت زمینه ای، راهکارهای متنوعی برای درمان این عارضه وجود دارد که در ادامه به تمامی روش های درمان خشکی زانو اشاره می نماییم:
- پماد کاپسایسین
- بالا نگه داشتن پا
- استفاده از کمپرس یخ
- تزریق اوزون و PRP
- تحرک منظم در طول روز
- داروهای آرتریت روماتوئید
- مصرف کورتیکواستروئیدها
- بستن زانو با باند کشی یا بریس
- تخلیه مایعات یا خون از مفصل
- فیزیوتراپی و تمرینات تخصصی
- اصلاح رژیم غذایی و کاهش وزن
- داروهای مسکن و روان کننده مفاصل
- جراحی (مانند تعویض مفصل زانو یا کشکک)
- انجام ورزش های سبک مانند پیاده روی یا یوگا
- مصرف زنجبیل، کندر، اکالیپتوس، آلوئه ورا، ویتامین E
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، خشکی و سفتی زانو یکی از مشکلات شایع بوده که در صورت بی توجهی منجر به اختلالات جدی تری در حرکت و کیفیت زندگی می شود. شناسایی به موقع علت این عارضه و انتخاب روش درمانی مناسب نقش بسزایی در تسکین علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد. از تغییرات ساده در سبک زندگی و درمان های خانگی گرفته تا اقدامات تخصصی مانند فیزیوتراپی، دارو درمانی یا جراحی در کاهش علائم و بهبود عملکرد مفصل زانو موثر می باشند.
