جراحی ارتوپدی شاخه ای از علم پزشکی بوده که به پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری ها و آسیب های سیستم حرکتی بدن شامل استخوان ها، مفاصل، عضلات، رباط ها و تاندون ها می پردازد. این رشته نه تنها به درمان شکستگی ها و آسیب های ناشی از تصادف یا فعالیت های ورزشی می پردازد بلکه در اصلاح ناهنجاری های مادرزادی، تعویض مفاصل فرسوده و حتی بازگرداندن توان حرکتی بیماران نقش مهمی دارد. اما آیا تاکنون اندیشیده اید که چگونه یک جراح ارتوپد با مداخله ای دقیق، عملکرد اندامی از کار افتاده را بازیابی می کند یا درد مزمن مفصلی را برای همیشه از بین می برد؟ در ادامه به بررسی تاریخچه جراحی ارتوپدی، انواع روش های جراحی، ابزارها و فناوری های نوین مورد استفاده، روند بهبودی پس از عمل خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
جراحی ارتوپدی چیست؟
جراحی ارتوپدی شاخه ای از علم پزشکی است که با هدف درمان، ترمیم و بازگرداندن عملکرد طبیعی استخوان ها، مفاصل، تاندون ها و رباط ها انجام می شود. این جراحی ها شامل عمل هایی مانند ترمیم شکستگی ها، جراحی ستون فقرات، تعویض مفصل و اصلاح ناهنجاری های مادرزادی یا اکتسابی اندام ها هستند. از آنجا که این نوع جراحی ها بسیار دقیق و حساس اند، انتخاب یک بهترین متخصص ارتوپد در تهران اهمیت بالایی دارد. قبل از جراحی، ارزیابی های کامل و مشاوره های تخصصی انجام می شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد.
انواع جراحی ارتوپدی
جراحی ارتوپدی به درمان، بازسازی و بهبود عملکرد سیستم حرکتی بدن شامل استخوان ها، مفاصل، تاندون ها و رباط ها می پردازد. این جراحی ها با هدف رفع درد، اصلاح ناهنجاری ها، ترمیم شکستگی ها و بازگرداندن توان حرکتی بیماران انجام می شوند. بسته به نوع آسیب و ناحیه درگیر، انواع مختلفی از جراحی های ارتوپدی وجود دارد که در ادامه به مهمترین آنها اشاره می نماییم.
جراحی تعویض مفصل
در این نوع عمل، مفصل های فرسوده یا آسیب دیده (معمولا در نواحی زانو یا لگن) با مفصل مصنوعی از جنس فلز، سرامیک یا پلاستیک جایگزین می شوند. هدف از این جراحی کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی بیمار است. جراحی تعویض مفصل برای افرادی که از آرتروز پیشرفته یا تخریب کامل مفصل رنج می برند، بهترین گزینه درمانی محسوب می شود.
جراحی آرتروسکوپی
آرتروسکوپی روشی کم تهاجمی بوده که با استفاده از دوربینی به نام آرتروسکوپ انجام می شود. پزشک از طریق برش های کوچک، دوربین و ابزارهای ظریف را وارد مفصل کرده و مشکلاتی مانند پارگی رباط ها، آسیب غضروف یا التهاب را درمان می کند. این روش برای مفاصل شانه، زانو، مچ و آرنج کاربرد دارد و به دلیل برش های کوچک، دوران نقاهت کوتاه تری دارد.
جراحی استئوتومی
استئوتومی برای اصلاح تغییر شکل استخوان ها یا تنظیم محور حرکتی اندام ها انجام می شود. در این جراحی، جراح بخشی از استخوان را برش داده و موقعیت آن را تغییر می دهد تا فشار از روی مفصل ها برداشته شود. این روش در درمان ناهنجاری های زانو، لگن یا پا به کار می رود و هدف آن بازگرداندن تراز طبیعی بدن و جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو است.
جراحی جوش خوردن یا پیوند استخوان
این نوع جراحی برای ترمیم شکستگی ها یا استخوان های ناپایدار به کار می رود. در آن، جراح از استخوان های مصنوعی یا پیوند استخوان از ناحیه دیگر بدن برای تحریک رشد و جوش خوردن استخوان ها استفاده می کند. در برخی موارد از پلاتین، پیچ یا میله برای ثابت نگه داشتن استخوان ها بهره گرفته می شود تا فرآیند ترمیم به درستی انجام شود.
جراحی ترمیم شکستگی استخوان
زمانی که استخوان دچار شکستگی شدید یا بد جوش شده باشد، از این نوع جراحی استفاده می شود. در این روش، استخوان ها در موقعیت طبیعی خود قرار داده شده و با ابزارهایی مانند پیچ، پین یا صفحات فلزی ثابت می شوند. هدف از این عمل، بازگرداندن شکل و عملکرد طبیعی استخوان و جلوگیری از بدشکلی یا محدودیت حرکتی است.
جراحی دست و شانه
جراحی های دست و شانه برای درمان مشکلاتی مانند سندروم تونل کارپال، پارگی تاندون، شکستگی یا آرتروز مفاصل انجام می شود. در این جراحی ها از روش های باز یا آرتروسکوپی برای ترمیم بافت های آسیب دیده و بازگرداندن عملکرد طبیعی اندام استفاده می شود. بازیابی قدرت و حرکت دست یا شانه پس از عمل، نیازمند دوره فیزیوتراپی و تمرینات خاص است.
جراحی پا و مچ پا
این جراحی برای اصلاح ناهنجاری های پا، درمان شکستگی ها، خار پاشنه یا آسیب های مفصلی استفاده می شود. آرتروسکوپی مچ پا یکی از روش های رایج در این حوزه است که امکان مشاهده دقیق و ترمیم بافت های داخلی پا را فراهم می کند. در بسیاری از موارد پس از جراحی، بیمار با انجام تمرینات توان بخشی به راه رفتن طبیعی بازمیگردد.
جراحی ارتوپدی کودکان
در کودکان، برخی مشکلات مانند پای پرانتزی، ضربدری یا اسکولیوز (انحنای ستون فقرات) ممکن است نیاز به مداخله جراحی داشته باشند. هدف از این نوع جراحی ها اصلاح فرم استخوان ها و جلوگیری از اختلال در رشد طبیعی بدن است. درمان به موقع از بروز ناهنجاری های حرکتی در آینده پیشگیری می کند و کیفیت زندگی کودک را بهبود می بخشد.
جراحی بازسازی رباط های زانو (ACL Reconstruction)
یکی از رایج ترین آسیب های ورزشی، پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) است. در این جراحی، رباط پاره شده با استفاده از پیوند تاندون یا بافت بدن خود فرد بازسازی می شود. این روش برای بازگرداندن ثبات و قدرت حرکتی زانو به ویژه در ورزشکاران حرفه ای بسیار موثر است.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، جراحی ارتوپدی یکی از مهمترین شاخه های پزشکی مدرن است که نقش اساسی در بازگرداندن حرکت، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد. این جراحی ها با تکیه بر دانش تخصصی، مهارت جراح و پیشرفت فناوری های نوین، توانسته اند درمان بسیاری از مشکلات اسکلتی–عضلانی را ممکن سازند. از ترمیم شکستگی ها و تعویض مفاصل گرفته تا جراحیهای دقیق ستون فقرات، هدف اصلی در همه این روش ها بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن و پیشگیری از ناتوانی های حرکتی است. موفقیت در جراحی ارتوپدی تنها به مهارت جراح محدود نمی شود بلکه همکاری بیمار در دوران نقاهت، انجام فیزیوتراپی و رعایت توصیه های پزشکی نیز نقش تعیین کننده ای دارد.
