ایمپینجمنت شانه و پارگی روتاتور کاف از شایع ترین علت های درد و محدودیت حرکت شانه هستند؛ مشکلاتی که گاهی با یک درد مبهم هنگام بالا بردن دست شروع می شوند و کم کم به ضعف، درد شبانه و افت عملکرد می رسند. آیا تا به حال احساس کرده اید موقع برداشتن وسیله از کابینت یا پوشیدن لباس، شانه تان گیر می کند یا درد تا کنار بازو تیر می کشد؟ نکته مهم این است که این دو عارضه جداگانه یا در ادامه هم ایجاد می شوند و تشخیص دقیق آنها مسیر درمان را مشخص می کند. در این مقاله به زبان علمی و قابل فهم توضیح می دهیم ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف چیست، چه ارتباطی با هم دارند، چه علائمی ایجاد می کنند، چه تفاوت هایی دارند، علت ها و عوامل خطرشان چیست، چگونه تشخیص داده می شوند، بهترین روش های درمان کدام اند پس با ما همراه باشید.
ایمپینجمنت و پارگی روتاتور کاف چیست؟
ایمپینجمنت شانه یعنی با بالا بردن دست، تاندونهای روتاتور کاف و گاهی بورس زیر آکرومیال در فضای زیر آکرومیون تحت فشار و سایش قرار می گیرند و درد ایجاد می شود. روتاتور کاف مجموعه تاندون های چهار عضله کلیدی شانه است که ثبات مفصل را حفظ کرده و حرکت بازو را هدایت می کنند. وقتی این تاندون ها ملتهب، ضعیف یا در مسیر عبورشان فضا تنگ شود، علائم ایمپینجمنت ظاهر می شود. پارگی روتاتور کاف به آسیب ساختاری تاندون ها گفته می شود که جزئی یا کامل می باشد. این پارگی ممکن است به صورت تدریجی (فرسایشی) یا ناگهانی (پس از ضربه/بلند کردن بار) رخ دهد.
ارتباط ایمپینجمنت و پارگی روتاتور کاف
ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف اغلب مثل دو حلقه از یک زنجیره عمل می کنند. در ایمپینجمنت، فشار تکراری روی تاندون باعث التهاب و کاهش کیفیت بافت می شود و همین موضوع مقاومت تاندون را در برابر فعالیت های روزمره یا ورزش پایین می آورد. اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال ایجاد پارگی جزئی و در مواردی پارگی کامل افزایش می یابد.
از طرف دیگر، وقتی پارگی رخ می دهد، کنترل طبیعی سر استخوان بازو کم می شود و سر بازو در هنگام حرکت تمایل بیشتری به بالا رفتن پیدا می کند؛ این مسئله فضای زیر آکرومیون را تنگ تر کرده و ایمپینجمنت را تشدید می کند. بنابراین درمان موفق فقط کم کردن درد نیست بلکه باید علت های مکانیکی و ضعف های عضلانی اصلاح شوند.
📌ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف پارت اول
ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف-پارت اول
علائم ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف
علائم این دو عارضه هم پوشانی زیادی دارند و گاهی تشخیص صرفا با درد امکان پذیر نیست. الگوی درد در کنار ضعف واقعی و محدودیت عملکرد، سرنخ های مهمی برای افتراق ایمپینجمنت از پارگی هستند. همچنین بعضی علائم مثل درد شبانه یا تیر کشیدن درد به بازو در هر دو دیده می شوند و نیاز به بررسی دقیق تر دارند.
- درد جلوی شانه یا کنار شانه
- محدودیت دامنه حرکتی شانه
- تیر کشیدن درد به قسمت خارجی بازو
- ضعف در چرخش خارجی یا داخلی بازو
- کاهش توان انجام فعالیت های روزمره یا ورزشی
- ضعف در بلند کردن دست یا نگه داشتن آن در بالا
- احساس گیر کردن، تق تق یا کلیک در حرکت شانه
- تشدید درد هنگام بالا بردن دست (به خصوص بالای سر)
- درد شبانه و بدتر شدن درد هنگام خوابیدن روی شانه درگیر
- درد هنگام پوشیدن لباس، شانه کردن مو، بستن سوتین، برداشتن وسیله از قفسه
تفاوت های ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف
اگرچه ایمپینجمنت و پارگی روتاتور کاف علائم مشابه ایجاد می کنند اما ماهیت مشکل یکسان نیست: ایمپینجمنت بیشتر به فشار و تحریک مربوط است و پارگی به آسیب ساختاری تاندون مربوط می باشد. تشخیص تفاوت ها کمک می کند مسیر درمان هدفمند شود چون بعضی موارد با اصلاح حرکت و تقویت عضلات به خوبی کنترل می شوند و برخی دیگر، بسته به نوع و اندازه پارگی، ممکن است به تصمیم های درمانی جدی تری نیاز داشته باشند.
| معیار مقایسه | ایمپینجمنت شانه | پارگی روتاتورکاف |
| تعریف | گیر افتادن/تحریک تاندون و بورس در فضای زیر آکرومیون | آسیب و گسیختگی تاندون (جزئی یا کامل) |
| علت غالب | تنگی فضا، التهاب، اختلال الگوی حرکتی کتف-بازو | فرسایش تدریجی یا آسیب ناگهانی تاندون |
| علامت غالب | درد با حرکات بالای سر و قوس حرکتی مشخص | درد همراه ضعف واقعی و افت عملکرد (بیشتر) |
| ضعف عضلانی | معمولا خفیف یا وابسته به درد | می تواند واضح و پیشرونده باشد |
| سیر بیماری | با اصلاح فعالیت و تمرین درمانی اغلب کنترل می شود | بسته به اندازه/نوع پارگی ممکن است پایدار یا پیش رونده باشد |
| تصویربرداری | ممکن است التهاب/تنگی فضا را نشان دهد | سونوگرافی/MRI نوع و اندازه پارگی را مشخص می کند |
| درمان رایج | فیزیوتراپی، اصلاح الگو، کنترل التهاب | از درمان غیر جراحی تا ترمیم جراحی در موارد منتخب |
📌ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف پارت دوم
ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف-پارت دوم
عوامل خطر و علت ایمپینجمنت و پارگی روتاتور کاف
این عارضه ها به یک عامل محدود نمی شوند و ترکیبی از سبک زندگی، نوع فعالیت، وضعیت بدنی و کیفیت بافت تاندون در ایجاد آنها نقش دارد. شناخت عوامل خطر هم به پیشگیری کمک می کند و هم باعث می شود درمان فقط روی کم کردن درد تمرکز نکند بلکه ریشه های مشکل را هدف بگیرد. در بسیاری از بیماران، تکرار حرکت های بالای سر و ضعف عضلات پایدار کننده شانه، نقش تعیین کننده دارد.
- ضعف عضلات روتاتورکاف
- بلند کردن ناگهانی بار سنگین
- افزایش سن و فرسایش تاندون
- ضعف عضلات تثبیت کننده کتف
- کارهای تکراری بالای سر (شغلی یا خانگی)
- ضربه مستقیم یا زمین خوردن روی دست/شانه
- سفتی کپسول خلفی یا کوتاهی عضلات جلوی شانه
- کاهش انعطاف پذیری و گرم نکردن قبل از فعالیت
- سابقه دردهای تکرار شونده شانه یا آسیب های قبلی
- وضعیت بدنی نامناسب (قوز پشت، شانه های افتاده)
- ورزش های پرتابی، شنا، والیبال، بدنسازی با تکنیک نامناسب
- اختلال ریتم کتف-بازو (حرکت نامناسب کتف هنگام بالا بردن دست)
بیشتر بخوانید:
پیشگیری برای جلوگیری از عود ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف
پیشگیری زمانی موثر است که فقط به استراحت محدود نشود و روی اصلاح الگوی حرکت، تقویت عضلات کلیدی و مدیریت فشار تمرینی تمرکز کند. حتی بعد از کاهش درد، اگر عضلات روتاتورکاف و تثبیت کننده های کتف به سطح مناسب برنگردند، احتمال برگشت علائم بالاست. با چند اقدام ساده اما منظم می توان ریسک عود را به شکل قابل توجهی کاهش داد.
- تکنیک حرکات بدنسازی و پرتابی را اصلاح کنید.
- هنگام بلند کردن اجسام، بار را نزدیک بدن نگه دارید.
- وضعیت بدنی را اصلاح کنید (کاهش قوز، کنترل کتف ها).
- قبل از ورزش و کار سنگین، گرم کردن اصولی انجام دهید.
- از افزایش ناگهانی حجم تمرین یا کارهای بالای سر پرهیز کنید.
- تقویت روتاتورکاف و عضلات کتف را به صورت هفتگی ادامه دهید.
- از انجام مداوم فعالیت های بالای سر بدون استراحت های کوتاه خودداری کنید.
- با اولین دردهای تکراری، تمرین و الگو را اصلاح کنید و درمان را به تعویق نیندازید.
- خوابیدن طولانی روی شانه دردناک را محدود کنید و از بالش حمایتی استفاده کنید.
📌ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف پارت سوم
ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف-پارت سوم
تشخیص ایمپینجمنت و پارگی روتاتور کاف
تشخیص دقیق زمانی شکل می گیرد که سه بخش کنار هم قرار بگیرد: شرح حال دقیق، معاینه بالینی هدفمند و در صورت نیاز تصویربرداری. بسیاری از بیماران درد را یکسان توصیف می کنند اما جزئیات مثل زمان شروع، وجود ضربه، درد شبانه و ضعف واقعی مسیر تشخیص را روشن می کند. سپس بهترین متخصص ارتوپد در تهران با ارزیابی دامنه حرکت، قدرت عضلات و کیفیت حرکت کتف-بازو به تشخیص نزدیک می شود و در موارد لازم با تصویربرداری آن را قطعی تر می کند.
- MRI شانه
- سونوگرافی شانه
- رادیوگرافی (عکس ساده)
- معاینه دامنه حرکتی فعال و غیرفعال
- ارزیابی حرکت کتف و ریتم کتف-بازو
- تست های قدرت و عملکرد روتاتورکاف
- شرح حال و بررسی الگوی درد و عملکرد
- تست های بالینی ایمپینجمنت (تستهای تحریک)
- در موارد منتخب MR Arthrography یا ارزیابی تخصصی تر
درمان ایمپینجمنت و پارگی روتاتورکاف
لازم به ذکر است درمان موفق باید دو هدف را همزمان دنبال کند: کنترل درد/التهاب و اصلاح علت های زمینه ای مثل ضعف عضلات، اختلال الگوی حرکت و فشار تکراری روی تاندون. بسیاری از بیماران با درمان غیرجراحی و برنامه تمرینی صحیح نتیجه بسیار خوبی می گیرند اما در برخی شرایط (به خصوص پارگی های کامل یا حاد با ضعف واضح) گزینه های تهاجمی تر هم مطرح می شود. انتخاب روش درمان به شدت علائم، نوع آسیب، سن، سطح فعالیت و یافته های تصویربرداری وابسته است.
- درمان های غیرجراحی
- فیزیوتراپی و تمرین درمانی مرحله ای
- درمان های جراحی (در موارد منتخب)
- اصلاح وضعیت بدنی و آموزش ارگونومی
- یخ/گرما درمانی بر اساس فاز درد و خشکی
- تمرینات تقویت روتاتورکاف و عضلات کتف
- تمرینات کششی هدفمند و بهبود کنترل حرکتی
- داروهای ضد درد و ضدالتهاب (با نظر پزشک)
- اصلاح فعالیت و پرهیز موقت از حرکات تشدیدکننده
- تزریق های درمانی (در موارد منتخب و با نظر پزشک)
- ترمیم پارگی روتاتورکاف (اغلب به روش آرتروسکوپی)
- توانبخشی پس از جراحی و بازگشت مرحله ای به فعالیت
- شاک ویو یا روش های فیزیکی کمکی (در موارد منتخب)
- اقدامات تکمیلی همزمان بر اساس تشخیص (در صورت اندیکاسیون)
📌ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف پارت چهارم
ایمپینجمنت و پارگی تاندون روتاتورکاف-پارت چهارم
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، ایمپینجمنت شانه و پارگی روتاتورکاف دو علت مهم درد و افت عملکرد شانه هستند که جداگانه یا در ادامه هم ایجاد می شوند. ایمپینجمنت با فشار و تحریک تاندون در فضای زیر آکرومیون شروع می شود و اگر مزمن شود، زمینه آسیب و پارگی تاندون را فراهم می کند. تشخیص دقیق با ترکیب شرح حال، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می شود و همین تشخیص، مسیر درمان را تعیین می کند. در بسیاری از بیماران، درمان غیرجراحی شامل اصلاح فعالیت و فیزیوتراپی مرحله ای بسیار موثر است اما در برخی پارگی ها درمان جراحی نیز مطرح می شود.
