تاندونیت زانو یکی از شایع ترین مشکلات زانو بوده که در نتیجه التهاب یا تحریک تاندون های اطراف این مفصل ایجاد می شود. این عارضه اغلب در ورزشکاران، افراد فعال یا کسانی که فشار زیادی به زانوی خود وارد می کنند دیده می شود اما ممکن است هر کسی را تحت تاثیر قرار دهد. آیا تا به حال در ناحیه جلوی زانوی خود احساس درد، تورم یا حساسیت کرده اید؟ این علائم نشانه ای از تاندونیت زانو می باشند که اگر به موقع درمان نشود، ممکن است به مشکلات جدی تری منجر شود. در این مقاله به علل بروز این عارضه، علائم شایع، روشهای تشخیص، روشهای درمان و نحوه پیشگیری آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
تاندونیت زانو چیست؟
تاندونیت زانو به التهاب و آسیب دیدگی تاندون های اطراف مفصل زانو گفته می شود. به طور دقیق تر، این مشکل بیشتر تاندون کشکک را تحت تاثیر قرار می دهد. این تاندون درست جلوی زانو قرار دارد و استخوان کشکک (کاسه زانو) را به قسمت بالایی استخوان درشت نی (یکی از استخوانهای اصلی ساق پا) متصل می کند. به همین دلیل گاهی از این عارضه تحت عنوان تاندونیت کشکک زانو هم یاد می کنند.
کار اصلی تاندون های زانو، کمک به حرکت پا مثل صاف کردن زانو است. وقتی این تاندون ها ملتهب یا آسیب دیده می شوند، انجام این حرکات دردناک و سخت خواهد شد. این وضعیت نوعی آسیب ورزشی به حساب می آید اما ممکن است برای هر فردی پیش بیاید.
علت بروز تاندونیت زانو
تاندونیت زانو معمولا نتیجه فشار زیاد و مکرر روی تاندون کشکک است. این فشار باعث پارگی های کوچک در تاندون شده و به مرور التهاب و درد ایجاد می کند. به طور کلی دلایل گوناگونی زمینه ساز این مشکل هستند:
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، تاندون ها ممکن است ضعیف تر شوند.
- اضافه وزن: وزن زیاد بدن، فشار دائمی بیشتری روی مفاصل زانو و تاندون های آن وارد می کند.
- آسیب های قبلی: بهبودی ناقص آسیب دیدگی قبلی تاندون، احتمال بروز مجدد تاندونیت را بیشتر می کند.
- فشار بیش از حد: افزایش ناگهانی شدت یا مدت تمرینات ورزشی بدون آمادگی کافی به تاندون آسیب می زند.
- کفش نامناسب: استفاده از کفش هایی که حمایت خوبی از پا ندارند یکی از دلایل بروز این عارضه می باشند.
- سطوح نامناسب: ورزش کردن روی زمین های خیلی سفت یا شیب دار فشار روی زانوها را افزایش می دهد.
- بیماری های زمینه ای: برخی بیماری های مزمن مثل دیابت یا بیماری های خودایمنی تاندون را ضعیف می کنند.
- ضعف یا سفتی عضلانی: ضعیف بودن عضلات چهارسر ران و همسترینگ یا سفت بودن بیش از حد آنها فشار روی تاندون کشکک را بیشتر می کند. عدم تعادل بین قدرت این عضلات هم مشکل ساز است.
- فعالیت های ورزشی: ورزش هایی که پریدن و دویدن زیادی دارند مثل بسکتبال، والیبال و فوتبال از دلایل اصلی هستند زیرا حرکات ناگهانی فشار زیادی به تاندون وارد می کنند.
بیشتر بخوانید: جراحی استئوتومی زانو
علائم تاندونیت زانو
بهتر است بدانید نشانه اصلی تاندونیت زانو، درد است. این درد در قسمت جلوی زانو، زیر کاسه زانو (کشکک) یا محل اتصال تاندون به استخوان احساس می شود. به طور کلی سایر علائم تاندونیت زانو به شرح زیر است:
- درد
- گرما
- تورم و التهاب
- سفتی مفصل زانو
- حساسیت به لمس
- ضعف یا بی ثباتی در زانو
انواع تاندونیت زانو
تاندونیت زانو بیشتر به التهاب تاندون کشکک اشاره دارد اما بر اساس شدت و مدت مشکل از اصطلاحات مختلفی استفاده می شود:
- تاندونیت کشکک (Patellar Tendinitis): این رایج ترین نوع تاندونیت زانو بوده و به التهاب حاد (کوتاه مدت) تاندون کشکک در اثر آسیب یا فشار زیاد اشاره دارد.
- زانوی ورزشکاران پرشی (Jumper’s Knee): این اصطلاح برای تاندونیت کشکک به کار می رود چون در ورزشکارانی که زیاد می پرند شایع است.
- تاندون کشکک (Patellar Tendinosis): این وضعیت به مشکل مزمن (طولانی مدت) اشاره دارد. در تاندینوز، مشکل اصلی تخریب و فرسودگی تاندون در اثر آسیب های مکرر و بهبود یافته است.
- تاندینوپاتی کشکک (Patellar Tendinopathy): این یک اصطلاح کلی تر بوده که هم تاندونیت و هم تاندینوز و درد مزمن تاندون کشکک را در بر می گیرد.
بیشتر بخوانید: تعویض مفصل زانو در بیماران دیابتی
روشهای پیشگیری از تاندونیت زانو
لازم به ذکر است که به طور کلی نمیتوان به طور کامل از تاندونیت زانو جلوگیری کرد اما اقداماتی خطر ابتلا را کم می کند:
- آبرسانی و تغذیه: نوشیدن آب کافی و رژیم غذایی متعادل به سلامت تاندون ها کمک می کند.
- تکنیک صحیح: اجرای تکنیک درست حرکات ورزشی، فشار نامتعارف روی زانو را کاهش می دهد.
- استراحت کافی: به بدن و زانوهای خود فرصت کافی برای استراحت و ترمیم بعد از فعالیت های سنگین بدهید.
- تقویت عضلات: عضلات قوی ران (چهارسر و همسترینگ) و ساق پا، فشار روی تاندون زانو را کم می کنند.
- افزایش تدریجی شدت تمرین: شدت، مدت یا دفعات تمرینات را ناگهانی زیاد نکنید. این کار را به تدریج انجام دهید.
- حفظ وزن سالم: اضافه وزن فشار روی زانوها را زیاد می کند و کاهش وزن، فشار روی تاندون کشکک را کم می کند.
- انعطاف پذیری: حرکات کششی منظم به خصوص برای عضلات ران و ساق، انعطاف پذیری را بیشتر و سفتی عضلات را کم می کند.
- کفش ورزشی خوب: از کفش های مخصوص فعالیت ورزشی خود استفاده کنید که اندازه و حمایت خوبی دارند و کفش های فرسوده را تعویض کنید.
- گرم کردن و سرد کردن: همیشه قبل از ورزش بدن را گرم و پس از آن به آرامی سرد کنید. این کار عضلات و تاندون ها را آماده و از آسیب دیدنشان جلوگیری می کند.
- انتخاب سطح برای ورزش: تلاش کنید روی سطوحی ورزش کنید که نرم تر هستند و ضربه کمتری به زانوها وارد می کنند و از ورزش طولانی مدت روی زمین های خیلی سخت دوری کنید.
روشهای تشخیص تاندونیت زانو
برای تشخیص دقیق تاندونیت زانو و رد کردن سایر مشکلات احتمالی، مراجعه به بهترین متخصص ارتوپد تهران ضروری است. پزشک با بررسی شرح حال، علائم و انجام معاینات به تشخیص می رسد که روشهای تشخیص شامل مراحل زیر است:
- معاینه فیزیکی
- بررسی سوابق پزشکی بیمار
- سونوگرافی (Ultrasound)
- تصویربرداری از مفصل شامل
- عکسبرداری اشعه ایکس (X-ray)
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
روشهای درمان تاندونیت زانو
درمان تاندونیت زانو به شدت آسیب، وضعیت عمومی بیمار، سن و سطح فعالیت او بستگی دارد. هدف اصلی درمان، کاهش درد و التهاب و بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو است. خوشبختانه بیشتر موارد با روشهای غیر جراحی بهبود پیدا می کنند. در صورتی که درمان های اولیه موثر نباشند، روشهای پیشرفته تری را انجام می شود. به طور کلی، روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:
- اوزون تراپی
- شاک ویو تراپی
- لیزر درمانی کم توان
- استفاده از زانوبند یا بریس
- فیزیوتراپی و ورزش درمانی
- دارو درمانی (داروهای ضدالتهاب قوی تر، کرم های موضعی)
- تزریقات (مانند کورتیکواستروئید، پلاسمای غنی از پلاکت یا PRP)
- درمان های اولیه و خانگی (مانند استراحت، یخ، داروهای مسکن بدون نسخه)
- جراحی (در موارد شدید و مقاوم به درمان های دیگر مانند آرتروسکوپی زانو یا روش تنکس)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تاندونیت زانو به ویژه در افراد فعال مشکلی شایع است که زانو درد و محدودیت حرکتی ایجاد می کند. استفاده بیش از حد و فشار مکرر بر تاندون کشکک، علت اصلی آن است. علائمی چون درد جلوی زانو، تورم و حساسیت از نشانه های این عارضه هستند. تشخیص به موقع توسط پزشک و گاهی تصویربرداری برای درمان موفقیت آمیز اهمیت دارد. بیشتر مبتلایان با روشهای غیرجراحی مانند استراحت، یخ درمانی، داروها، فیزیوتراپی و تزریقات تخصصی بهبود می یابند.
