اهمیت تغذیه بعد از جراحی تعویض مفصل زانو نقش بسزایی در روند بهبودی، کاهش عوارض و افزایش کیفیت زندگی شما عزیزان دارد. بعد از این جراحی، بدن نیاز به مواد مغذی خاصی دارد تا بتواند بافت های آسیب دیده را ترمیم کند، التهاب را کاهش دهد و به بازگشت سریع تر عملکرد طبیعی زانو کمک کند. اما چه مواد غذایی به بازسازی مفصل زانو کمک می کنند؟ آیا برخی خوراکی ها روند بهبودی را کند می کنند؟ در این مقاله قصد داریم به بررسی نکات تغذیه ای بعد از جراحی تعویض مفصل زانو و خوراکی هایی که باید از آن ها پرهیز کرد، بپردازیم پس با ما همراه باشید.
بهترین غذا بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
اهمیت تغذیه بعد از جراحی تعویض مفصل زانو از جنبه های مختلفی قابل بررسی بوده زیرا که رژیم غذایی مناسب نه تنها به ترمیم سریع تر بافت های آسیب دیده کمک می کند بلکه نقش بسزایی در کاهش التهاب، پیشگیری از عفونت و بازگشت سریع تر توان حرکتی ایفا می کند. در ادامه به معرفی مواد غذایی کلیدی و مهم بعد از عمل تعویض مفصل زانو می پردازیم:
پروتئین
بهتر است بدانید پروتئین مهم ترین عنصر در ساخت و ترمیم عضلات، تاندون ها و استخوان هاست. بعد از جراحی، بدن نیاز زیادی به پروتئین برای ترمیم آسیب ها، ساخت مجدد بافت ها و پیشگیری از تحلیل عضلات دارد. کمبود پروتئین ممکن است روند بهبودی را کند کند و حتی خطر بروز عفونت را افزایش دهد. همینطور ترکیب پروتئین های گیاهی و حیوانی نیاز بدن به آمینو اسیدهای ضروری را به خوبی تامین می کند. به طور کلی منابع خوب پروتئین شامل موارد زیر است:
- تخم مرغ
- لبنیات کم چرب
- ماهی های چرب مانند سالمون
- حبوباتی مثل عدس، نخود، لوبیا
- گوشت سفید مانند مرغ و بوقلمون
- منابع گیاهی مثل سویا، دانه چیا و کینوا
ویتامین C
ویتامین C یک آنتی اکسیدان قوی بوده که علاوه بر تقویت ایمنی، نقش مهمی در تولید کلاژن دارد؛ کلاژنی که برای ترمیم زخم های جراحی ضروری است. این ویتامین همچنین سیستم ایمنی را در برابر عفونت های احتمالی بعد از جراحی تقویت می کند. منابع غنی دارای ویتامین c به شرح زیر است:
- کیوی و توت فرنگی
- مرکبات (پرتقال، لیمو، نارنگی)
- فلفل دلمه ای، کلم بروکلی، کلم بروکسل
بیشتر بخوانید: هزینه جراحی تعویض مفصل زانو
کلسیم و ویتامین D
برای تقویت استخوان های تازه ترمیم شده و جلوگیری از پوکی استخوان، ترکیب کلسیم و ویتامین D ضروری است. این ماده معدنی نه تنها در تشکیل استخوان جدید نقش دارد بلکه برای عملکرد صحیح ماهیچه ها و اعصاب نیز ضروری است. مصرف روزانه کافی از این مواد غذایی سبب بازیابی عملکرد زانو می شود. بهتر است بدانید کلسیم در مواد ذکر شده در زیر یافت می شود:
- بادام و کنجد
- لبنیات (شیر، پنیر، ماست کم چرب)
- سبزیجات سبز تیره مانند اسفناج و بروکلی
لازم به ذکر است بدن بدون ویتامین D نمی تواند کلسیم را به طور موثر جذب کند. این ویتامین با تنظیم سطح کلسیم در خون، به ساخت استخوان های سالم و پیشگیری از ضعف استخوانی کمک می کند. بهترین منبع آن نور خورشید بوده اما در صورت کمبود نور طبیعی باید از مواد غذایی ذکر شده در زیر استفاده نمایید:
- شیر غنی شده
- زرده تخم مرغ
- ماهی های چرب (سالمون، تن، ساردین)
فیبر
بهتر است بدانید داروهای مسکن که بعد از جراحی مصرف می شوند، سبب بروز یبوست می گردد. این نوع مواد غذایی نه تنها حرکات روده ای را تنظیم می کند، بلکه به دفع مواد زائد از بدن نیز کمک می کند. برای تامین فیبر غذایی میتوانید مواد غذایی ذکر شده در زیر را مصرف نمایید:
- حبوبات
- نوشیدن آب کافی
- غلات سبوس دار
- سبزیجات خام و پخته
- میوه های تازه و خشک
روی (زینک)
روی در تولید آنزیم ها، سنتز کلاژن و ترمیم زخم نقش مهمی دارد و کمبود آن بازسازی استخوان را به تعویق می اندازد. این ماده معدنی در غذاهای ذکر شده در زیر مشاهده می شود:
- مرغ تیره
- گوشت قرمز
- صدف و ماهی
- مغزها، حبوبات و لبنیات
بیشتر بخوانید: عفونت زانو چیست؟
امگا-3
اسیدهای چرب امگا-3 با خواص ضد التهابی خود، روند ترمیم را سرعت می بخشند و از التهاب مزمن جلوگیری می کنند. این چربی های سالم همچنین به جلوگیری از تحلیل استخوان کمک کرده و مفصل را تقویت می کنند. منابع غنی از امگا-3 عبارتند از:
- توفو
- گردو
- تخم کتان
- روغن کانولا
- ماهی های چرب
بتاکاروتن و آنتی اکسیدان ها
بتاکاروتن که در میوه ها و سبزیجاتی اعم از هویج، کدو حلوایی و انبه یافت می شود منجر به کاهش التهاب می گردد. آنتی اکسیدان ها از سلول ها در برابر آسیب های ناشی از استرس اکسیداتیو و التهابات محافظت می کنند. آنتی اکسیدان شامل توت ها، کلم بنفش، اسفناج و چغندر می باشد.
چربی های سالم
بهتر است بدانید بر خلاف تصور رایج، همه ی چربی ها مضر نیستند. مصرف چربی های مفید برای حفظ انرژی و بهبود سریع تر ضروری است. لازم به ذکر است این چربی ها حاوی ویتامین E هستند که به ترمیم جای زخم، تقویت ایمنی، کاهش التهاب و جذب بهتر ویتامین های محلول در چربی (A, D, E, K) کمک می کند. از منابع سالم چربی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آووکادو
- روغن زیتون
- روغن نارگیل
- آجیل به ویژه بادام
نوشیدنی های مفید
بدن بعد از جراحی نیاز زیادی به مایعات برای حفظ گردش خون، دفع سموم و جلوگیری از لخته شدن خون دارد. نوشیدن آب کافی در روز (حداقل 8 لیوان)، آب میوه های طبیعی بدون شکر، آب نارگیل، آب سیب و آب زغال اخته و سوپ های سبک در هفته های ابتدایی به حفظ هیدراتاسیون و تسهیل عملکرد سیستمهای بدن کمک می کند.
بیشتر بخوانید: جراحی تعویض مفصل زانو در افراد دیابتی
مواد غذایی مضر بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
تغذیه بعد از جراحی تعویض مفصل زانو فقط در مصرف خوراکی های مفید خلاصه نمی شود، بلکه پرهیز از برخی مواد غذایی مضر نقش بسزایی در تسریع روند بهبودی، کاهش التهاب و جلوگیری از بروز عوارض دارد.
قندهای ساده و خوراکی های شیرین
مصرف بی رویه شیرینی ها، نوشابه، کیک، بیسکوییت ها و آبمیوه های صنعتی باعث افزایش قند خون، التهاب و تجمع چربی در بدن می شود. این موارد نه تنها سیستم ایمنی را تضعیف می کنند بلکه منجر به افزایش وزن می گردد. بهتر است به جای این مواد از شیرینی های طبیعی مانند میوه های تازه یا مقدار کمی عسل استفاده نمایید.
غذاهای پرنمک و شور
نمک زیاد باعث احتباس آب در بافت ها و افزایش تورم در اطراف مفصل جراحی شده می شود. غذاهایی مثل فست فودها، کنسروها، سوسیس و کالباس، چیپس و تنقلات شور دارای سدیم بالایی هستند که سبب آسیب دیدگی روند بهبودی می گردد. بهتر است به جای نمک زیاد از چاشنی هایی مانند لیمو، سبزی های معطر، سیر و زردچوبه برای طعم دادن به غذا استفاده کنید.
چربی های اشباع و غذاهای چرب
مصرف گوشت های پرچرب، لبنیات پرچرب و غذاهای سرخ شده موجب افزایش التهاب و کند شدن روند ترمیم زخم می شود. این نوع چربی ها بر سلامت قلب و عروق تاثیر منفی می گذارد. در دوران بهبودی، جایگزینی این چربی ها با چربی های مفید مانند روغن زیتون، آووکادو و مغزها بسیار مفیدتر خواهد بود.
غذاهای فرآوری شده و صنعتی
مواد غذایی فرآوری شده مانند فست فودها، تنقلات بسته بندی شده، نودل، سوسیس و کالباس اغلب حاوی نگهدارنده ها، افزودنی ها و چربی های ترانس هستند که التهاب را در بدن افزایش می دهند. این نوع غذاها مواد مغذی چندانی ندارند و بهتر است از برنامه غذایی حذف شوند تا بدن با قدرت بیشتری روی بازسازی بافت ها تمرکز کند.
الکل
نوشیدنی های الکلی تاثیرات منفی زیادی روی سیستم ایمنی، عملکرد کبد و جذب داروهای مسکن و ضدالتهاب دارند. مصرف الکل روند بهبود زخم ها را کند کرده و احتمال عفونت یا عوارض جراحی تعویض مفصل زانو را افزایش می دهد. قطع کامل مصرف الکل در دوران نقاهت از مهمترین توصیه های تغذیه ای بعد از جراحی است.
غذاهای سنگین و دیرهضم
غذاهای چرب، سنگین یا حجیم موجب نفخ، سوء هاضمه و یبوست می شوند. از آنجایی که بعد از جراحی فعالیت بدنی محدودی دارید، بهتر است از خوردن وعده های غذایی سنگین پرهیز نمایید.
مواد غذایی آلرژی زا
اگر نسبت به یک ماده غذایی خاص حساسیت دارید مانند لبنیات، بادام زمینی یا گلوتن بهتر است در دوران نقاهت از مصرف آن ها خودداری کنید. واکنش های آلرژیک در این دوره سیستم ایمنی را درگیر کرده و روند ترمیم زخم را مختل می کند.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تغذیه سالم و اصولی نقش بسزایی در بهبود سریع تر، کاهش التهاب، پیشگیری از عوارض و بازگشت بهتر عملکرد زانو ایفا می کند. بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، بدن برای ترمیم بافت ها، مبارزه با عفونت ها و بازیابی انرژی به مواد مغذی متعادل و باکیفیت نیاز دارد. در این دوران، مصرف غذاهای تازه، کم چرب، کم نمک و سرشار از پروتئین و آنتی اکسیدان ها توصیه می شود. در مقابل باید از خوراکی های فرآوری شده، پرچرب، شور، شیرین و نوشیدنی های الکلی پرهیز نمایید.
