دررفتگی آرنج یکی از آسیب های شایع و دردناک در ناحیه دست بوده که معمولا بر اثر ضربه شدید یا زمین خوردن با دست باز رخ می دهد. این آسیب ممکن است هر کسی را درگیر کند اما چه علائمی نشان می دهد که آرنج دچار دررفتگی شده است؟ آیا همیشه برای درمان این عارضه به جراحی نیاز است یا میتوان با درمان های ساده تر آن را کنترل کرد؟ در این مقاله قصد داریم به طور کامل به موضوع دررفتگی آرنج، علائم، دلایل بروز، عوارض، روشهای پیشگیری و تشخیص این عارضه بپردازیم پس تا پایان با ما همراه باشید.
در رفتگی آرنج دست چیست؟
دررفتگی آرنج زمانی رخ می دهد که استخوان های تشکیل دهنده این مفصل از محل طبیعی خود خارج می شوند. این مفصل که از سه استخوان شامل استخوان بازو (هومروس) و دو استخوان ساعد (رادیوس و اولنا) تشکیل شده، در صورت وارد آمدن ضربه ناگهانی یا فشار شدید، دچار بی ثباتی می شود و حرکت طبیعی خود را از دست می دهد.
یکی از رایج ترین شرایطی که منجر به این آسیب دیدگی می شود، زمین خوردن با دست باز است که در آن نیروی وارده به مفصل باعث بیرون زدگی استخوان ها می شود. دررفتگی آرنج بسیار دردناک بوده و در کنار آسیب به رباط ها به بافت های اطراف مانند عضلات، تاندون ها، اعصاب و حتی عروق خونی نیز صدمه می زند. این عارضه نه تنها در بزرگسالان شایع است بلکه در کودکان نیز به طور خاص مشاهده می شود.
بیشتر بخوانید: آرتروز دست چیست؟
علت بروز دررفتگی آرنج
معمولا این عارضه در اثر وارد آمدن نیروی ناگهانی یا فشار بیش از حد به مفصل رخ می دهد. این بیماری ناشی از عوامل مختلفی بوده که در ادامه به مهمترین آنها اشاره می نماییم:
- کشش یا حرکت بیش از حد مفصل: گاهی حرکت دادن آرنج فراتر از محدوده طبیعی مانند کشیده شدن ناگهانی یا چرخش شدید، مفصل را ناپایدار کرده و موجب در رفتگی می شود.
- کشیدن یا بلند کردن نادرست کودکان نوپا: در کودکان خردسال، گرفتن و کشیدن ناگهانی دست هنگام بلند کردن یا بازی به مفصل آرنج فشار وارد کرده و باعث نیمه دررفتگی یا دررفتگی کامل می گردد.
- آسیب های ورزشی: ورزش هایی مانند فوتبال، بسکتبال، ژیمناستیک یا کشتی که در آنها احتمال برخورد، پرش یا سقوط زیاد است، باعث فشار ناگهانی به مفصل و در نتیجه بروز این عارضه می شوند.
- ساختار غیر طبیعی مفصل در برخی افراد: در بعضی افراد به صورت طبیعی مفصل آرنج شل تر بوده یا زائده استخوانی اولکرانون قوس کافی ندارد که این شرایط ساختاری احتمال دررفتگی را افزایش می دهد.
- اختلالات مادرزادی یا ژنتیکی مانند سندرم اهلرز-دانلوس: در برخی افراد به دلیل نرمی بیش از حد مفاصل و شلی بافت های همبند، مفصل آرنج به طور غیرطبیعی انعطاف پذیر بوده و بیشتر مستعد دررفتگی می باشد.
- تصادفات رانندگی: در تصادف، زمانی که فرد به طور غریزی دستش را به سمت جلو می برد تا از برخورد جلوگیری کند، فشار ناگهانی به مفصل آرنج وارد شده که در این صورت احتمال دررفتگی افزایش می یابد.
- زمین خوردن با دست باز: یکی از شایع ترین دلایل دررفتگی آرنج، افتادن روی دست کشیده و باز است. در این حالت، نیروی وارده از کف دست به استخوان های ساعد و سپس به مفصل آرنج منتقل شده و باعث جابجایی استخوان ها از محل طبیعی شان می شود.
علائم دررفتگی آرنج
دررفتگی آرنج یکی از آسیب های شدید و قابل تشخیص در ناحیه مفصل بازو بوده که به دنبال ضربه یا فشار ناگهانی اتفاق می افتد. این عارضه با توجه به شدت و نوع دررفتگی تنها باعث جابجایی جزئی مفصل می شود یا منجر به جدایی کامل استخوان ها و آسیب به رباط ها، اعصاب و عروق می گردد. بررسی علائم و تشخیص این عارضه از اهمیت بالایی برخوردار بوده به همین دلیل در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در زیر به بهترین متخصص ارتوپد تهران مراجعه نمایید.
- تورم مفصل
- تغییر شکل ظاهری مفصل
- کبودی اطراف آرنج یا ساعد
- ضعف در حرکت دادن بازو یا مچ
- از بین رفتن توانایی حرکت مفصل
- ناتوانی در خم یا صاف کردن بازو
- احساس لق بودن مفصل یا بی ثباتی
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه آرنج
- حساسیت شدید به لمس در ناحیه آسیب دیده
- کاهش یا از بین رفتن حس در ساعد یا دست
- عدم وجود نبض در مچ (در موارد آسیب عروقی)
- نگه داشتن آرنج آسیب دیده با دست مقابل برای جلوگیری از درد
عوامل خطر ابتلا به دررفتگی مفصل آرنج دست
در ادامه به مهمترین عوامل خطر در رفتگی آرنج اشاره می نماییم:
- افزایش سن: افراد مسن تر به ویژه بالای 65 سال، به دلیل ضعف عضلات و افزایش احتمال زمین خوردن بیشتر در معرض این آسیب دیدگی قرار دارند.
- فعالیت های ورزشی شدید: ورزش هایی که فشار زیادی به آرنج وارد می کنند مانند بیس بال، ژیمناستیک یا وزنه برداری، ریسک دررفتگی را افزایش می دهند.
- سن پایین و رشد فعال: در کودکان و نوجوانان، به دلیل رشد سریع و مفاصل انعطاف پذیرتر احتمال دررفتگی در اثر ضربه یا کشش ناگهانی بیشتر می شود.
- شرکت در فعالیت های ورزشی: افرادی که در ورزش هایی مانند فوتبال، راگبی یا کشتی شرکت می کنند نیز به دلیل تماس های فیزیکی مکرر بیشتر در معرض این آسیب دیدگی قرار دارند.
- انعطاف پذیری بیش از حد مفصل: افرادی که به صورت مادرزادی رباط های شل دارند مانند مبتلایان به سندرم Ehlers-Danlos، احتمال بیشتری برای دررفتگی مفاصل دارند.
بیشتر بخوانید: خشکی زانو چیست؟
روشهای تشخیص دررفتگی آرنج دست
دررفتگی آرنج آسیبی بوده که با درد ناگهانی، تورم و ناتوانی در حرکت مفصل همراه است. لازم به ذکر است تشخیص سریع و دقیق نقش بسزایی در انتخاب روش درمان و جلوگیری از عوارض دارد. به طور کلی روشهای رایج برای تشخیص دررفتگی آرنج شامل موارد زیر است:
- معاینه فیزیکی
- ام آر آی (MRI)
- سی تی اسکن (CT scan)
- سونوگرافی در موارد خاص
- عکسبرداری با اشعه ایکس (X-ray)
- بررسی گردش خون و حس در اندام آسیب دیده
بیشتر بخوانید: پارگی کپسول مفصل شانه
روشهای درمان در رفتگی آرنج دست
بهتر است بدانید در موارد خفیف ممکن است مفصل به صورت خود به خود به حالت طبیعی بازگردد اما در موارد پیچیده تر نیاز به اقدامات پزشکی فوری وجود دارد. هدف از درمان، بازگرداندن استخوان ها به موقعیت صحیح، حفظ عملکرد مفصل و جلوگیری از آسیب های بلندمدت است. روشهای درمانی دررفتگی آرنج به شرح زیر است:
- فیزیوتراپی
- دارو درمانی
- جا اندازی مفصل
- فراصوت درمانی
- تمرینات دامنه حرکتی
- استفاده از کمپرس سرد
- آتل گیری یا استفاده از اسلینگ
- استراحت و بالا نگه داشتن دست
- تمرینات کششی و انعطاف پذیری
- تحریک الکتریکی اعصاب (TENS)
- اصلاح فعالیت های روزمره و ورزشی
- جراحی (در موارد شکستگی، پارگی رباط یا آسیب به اعصاب و عروق)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، دررفتگی مفصل آرنج یکی از آسیب های جدی سیستم اسکلتی-عضلانی بوده که بر عملکرد طبیعی بازو و دست تاثیر قابل توجهی می گذارد. این عارضه در اثر ضربه ناگهانی، افتادن روی دست باز یا فعالیت های ورزشی سنگین ایجاد می شود و با علائمی مانند درد شدید، تورم، تغییر شکل آرنج و ناتوانی در حرکت همراه است. تشخیص به موقع و درمان سریع از اهمیت بالایی برخوردار بوده تا از عوارضی مانند آسیب به اعصاب، عروق خونی یا سفتی مفصل جلوگیری شود.
