عفونت بعد از جراحی شانه یکی از عوارضی بوده که اگرچه شیوع آن زیاد نیست اما روند بهبود را کند می کند، درد و محدودیت حرکت را بیشتر می کند. شاید این سؤال برایتان پیش آمده باشد که از کجا بفهمیم علائم بعد از عمل طبیعی است یا نشانه ی یک عفونت جدی می باشد؟ توجه به تغییرات غیرعادی مثل افزایش تدریجی درد، قرمزی و گرمی اطراف زخم، ترشح، بوی بد، تب یا بی حالی بسیار کمک کننده می باشد و مراجعه به موقع را آسان تر می کند. در ادامه به بررسی علائم هشداردهنده، عوامل خطر، راه های پیشگیری، روش های تشخیص و گزینه های درمان می پردازیم پس با ما همراه باشید.
عفونت بعد از جراحی شانه چیست؟
عفونت بعد از جراحی شانه به ورود و تکثیر میکروارگانیسم ها در محل برش جراحی، بافت های اطراف یا فضای مفصلی گفته می شود که از عفونت سطحی پوست و زخم تا عفونت عمقی و درگیری مفصل متغیر می باشد. در نوع سطحی، پوست و بافت های زیرجلدی درگیر می شوند و درمان زودهنگام اغلب ساده تر است. در نوع عمقی، تاندون ها، کپسول مفصل یا حتی خود مفصل درگیر می شود و مدیریت آن پیچیده تر خواهد بود. شدت علائم، زمان شروع و پاسخ به درمان در بیماران مختلف متفاوت است.
علائم عفونت بعد از جراحی شانه
تشخیص زودهنگام علائم، مهمترین گام برای جلوگیری از پیشرفت عفونت است. لازم به ذکر است بخشی از درد و تورم پس از جراحی شانه طبیعی است اما زمانی که علائم به جای کاهش، تشدید شوند یا با نشانه های سیستمیک همراه شوند باید احتمال عفونت بررسی شود. توجه به تغییرات زخم و وضعیت عمومی بیمار، مسیر درمان را کوتاه تر و نتیجه را بهتر می کند. در ادامه به مهمترین علائم این عارضه اشاره می نماییم:
- تب یا لرز
- درد شبانه شدید و مداوم
- بوی نامطبوع از محل زخم
- حساسیت شدید به لمس اطراف زخم
- تورم قابل توجه یا افزایش تدریجی ورم
- ترشح از زخم (شفاف، چرکی یا خونی)
- احساس ضعف، بی حالی یا کاهش اشتها
- باز شدن لبه های زخم یا تاخیر در ترمیم
- افزایش غیرعادی درد یا درد رو به تشدید
- قرمزی گسترده یا رو به افزایش اطراف زخم
- گرمی غیرطبیعی پوست اطراف محل جراحی
- محدودیت حرکتی ناگهانی یا بدتر شدن حرکت شانه
علل عفونت بعد از جراحی شانه
عفونت پس از جراحی حاصل ترکیبی از عوامل مرتبط با باکتری ها، شرایط بیمار، ویژگی های عمل و مراقبت های بعد از جراحی است. در بسیاری از موارد، میکروب ها از سطح پوست وارد می شوند یا در شرایط خاص به عمق بافت ها راه پیدا می کنند. به طور کلی دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
| دلیل | توضیح |
| آلودگی میکروبی پوست در زمان جراحی | حتی با ضدعفونی استاندارد، برخی میکروب های پوستی ممکن است در شرایط خاص وارد محل عمل شوند و در بافت تکثیر پیدا کنند. |
| طولانی شدن زمان جراحی | افزایش مدت عمل احتمال تماس با عوامل محیطی و کاهش اثربخشی شرایط استریل را بیشتر می کند. |
| خونریزی یا تجمع هماتوم | تجمع خون در بافت ها محیط مناسبی برای رشد میکروب ها ایجاد می کند و پاکسازی طبیعی بدن را دشوارتر می سازد. |
| آسیب بافتی گسترده | هرچه دستکاری و آسیب بافتی بیشتر باشد، دفاع موضعی کاهش می یابد و احتمال عفونت بالا می رود. |
| وجود ایمپلنت یا وسایل ثابت کننده | سطح ایمپلنت محل چسبندگی باکتری ها شود و درمان را پیچیده تر و طولانی تر می کند. |
| مراقبت نامناسب از زخم پس از عمل | آلودگی پانسمان، تماس با آب یا دستکاری زخم راه ورود میکروب ها را افزایش می دهد. |
| انتقال عفونت از کانون های دیگر بدن | عفونت دندانی، پوستی یا ادراری در برخی شرایط به صورت غیرمستقیم خطر عفونت پس از جراحی را بیشتر می کند. |
عوامل خطر عفونت بعد از عمل شانه
برخی بیماران به دلیل شرایط جسمی یا سبک زندگی، نسبت به عفونت حساس تر هستند و باید مراقبت ها در آنها دقیق تر باشد. همچنین نوع جراحی، وضعیت پوست و کیفیت مراقبت های پس از عمل نقش مهمی در افزایش یا کاهش خطر دارند. شناسایی عوامل خطر پیش از جراحی به برنامه ریزی بهتر برای پیشگیری کمک می کند.
- سیگار و مصرف دخانیات
- سوء تغذیه یا کمبود پروتئین
- چاقی یا اضافه وزن قابل توجه
- دیابت یا کنترل نامطلوب قند خون
- سابقه عفونت در جراحی های قبلی
- استفاده از ایمپلنت یا ابزارهای داخلی
- سن بالا همراه با بیماری های زمینه ای
- بیماری های پوستی فعال در اطراف شانه
- طولانی شدن بستری یا مراقبت های ناکافی از زخم
- رعایت نکردن توصیه های بهداشتی و پانسمان پس از عمل
- ضعف سیستم ایمنی یا مصرف داروهای تضعیف کننده ایمنی
آیا عفونت بعد از جراحی شانه خطرناک است؟
عفونت بعد از جراحی شانه در صورت تشخیص زودهنگام و درمان مناسب قابل کنترل است اما تاخیر در مراجعه یا درمان ناکافی آن را به یک مشکل جدی تبدیل می کند. عفونت سطحی ممکن است با اقدامات ساده تر بهبود یابد، در حالی که عفونت عمقی به بافت های اطراف، تاندون ها و فضای مفصل آسیب وارد می کند و باعث محدودیت حرکتی پایدار می شود. در برخی موارد شست و شوی جراحی، تعویض یا خارج کردن ابزارها و درمان آنتی بیوتیکی طولانی مدت مطرح می شود. بنابراین، خطرناک بودن این عارضه بیشتر به «زمان تشخیص» و «شدت درگیری» وابسته است.
بیشتر بخوانید: بورسیت شانه چیست؟
پیشگیری از عفونت بعد از جراحی شانه
پیشگیری موثر ترکیبی از اقدامات قبل از جراحی، حین عمل و مراقبت های پس از عمل است. اجرای دقیق توصیه های پزشکی به ویژه در بیماران دارای عوامل خطر، احتمال عفونت را به شکل قابل توجهی کاهش می دهد. رعایت بهداشت زخم، کنترل بیماری های زمینه ای و پیگیری علائم غیرطبیعی، سه محور اصلی پیشگیری محسوب می شوند.
- تغذیه کافی و دریافت پروتئین و مایعات مناسب
- کنترل قند خون قبل از جراحی و در دوره نقاهت
- قطع یا کاهش مصرف دخانیات طبق نظر پزشک
- تعویض پانسمان طبق برنامه و با دست های کاملا تمیز
- استحمام و رعایت بهداشت پوست طبق دستور قبل از عمل
- رعایت محدودیت های حرکتی و استفاده درست از اسلینگ
- خشک نگه داشتن زخم و جلوگیری از خیس شدن غیرمجاز
- خودداری از دستکاری زخم، کندن دلمه یا فشار به محل عمل
- استفاده دقیق از آنتی بیوتیک های تجویز شده در زمان مناسب
روشهای تشخیص عفونت بعد از جراحی شانه
تشخیص بر پایه ترکیب علائم بالینی، معاینه دقیق و نتایج آزمایش ها انجام می شود. از آنجا که برخی علائم اولیه با التهاب طبیعی پس از جراحی اشتباه می شوند، ارزیابی تخصصی اهمیت بالایی دارد. در موارد مشکوک، مراجعه به بهترین جراح شانه در تهران و پیگیری منظم توصیه می شود. روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- کشت ترشحات زخم
- تصویربرداری بر اساس نظر پزشک
- بررسی علائم عمومی مانند تب و لرز
- آزمایش خون (مانند شاخص های التهابی)
- معاینه بالینی زخم و ارزیابی ترشح، قرمزی و حساسیت
- آسپیراسیون (نمونه گیری از مایع مفصل) در موارد لازم
- ارزیابی وضعیت ایمپلنت یا ابزارهای داخلی در صورت وجود
- بررسی کانون های عفونت در سایر بخش های بدن در موارد منتخب
روشهای درمان عفونت بعد از جراحی شانه
درمان بر اساس شدت عفونت، سطحی یا عمقی بودن درگیری، زمان شروع علائم و وضعیت عمومی بیمار تعیین می شود. هدف درمان کنترل عفونت، حفظ عملکرد شانه و جلوگیری از آسیب به بافت ها و مفصل است. در برخی موارد درمان دارویی کافی است و در موارد دیگر نیاز به اقدامات مداخله ای وجود دارد. تصمیم گیری درمانی باید توسط پزشک و با توجه به نتایج معاینه و آزمایش ها انجام شود.
- دبریدمان بافت های آلوده یا نکروزه
- تخلیه ترشحات یا آبسه در صورت نیاز
- آنتی بیوتیک خوراکی طبق نظر پزشک
- پانسمان تخصصی و مراقبت پیشرفته از زخم
- آنتی بیوتیک تزریقی در موارد متوسط تا شدید
- کنترل دقیق قند خون و اصلاح عوامل زمینه ای
- شست و شوی جراحی (Irrigation & Debridement)
- تعویض یا خارج کردن ابزارهای داخلی در موارد منتخب
- فیزیوتراپی و بازتوانی با زمان بندی مناسب پس از کنترل عفونت
درمان عفونت شانه چقدر طول می کشد؟
مدت زمان درمان به نوع عفونت و عمقی یا سطحی بودن آن وابسته است و در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. در عفونت های سطحی که زود تشخیص داده می شوند، درمان ممکن است طی چند روز تا چند هفته با مراقبت از زخم و آنتی بیوتیک کامل شود. در عفونت های عمقی یا عفونت های مرتبط با ایمپلنت، دوره درمان طولانی تر است و ممکن است به چند هفته درمان آنتی بیوتیکی و گاهی اقدامات جراحی نیاز داشته باشد. پیگیری منظم، تکمیل دوره درمان و رعایت مراقبت های بعد از جراحی شانه نقش مهمی در کوتاه شدن دوره بهبود و کاهش احتمال عود دارد.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، عفونت بعد از جراحی شانه اگرچه در همه بیماران رخ نمی دهد اما از عوارضی است که نیاز به توجه جدی دارد زیرا نتیجه جراحی و روند بازگشت عملکرد شانه را تحت تاثیر قرار می دهد. شناخت علائم هشداردهنده، توجه به علل و عوامل خطر، رعایت اصول پیشگیری و مراجعه به موقع در صورت بروز نشانه های غیرعادی، پایه های اصلی مدیریت صحیح این مشکل هستند. تشخیص دقیق با معاینه و ارزیابی های تکمیلی انجام می شود و درمان نیز بر اساس شدت و عمق عفونت از آنتی بیوتیک تا مداخلات جراحی متغیر می باشد.
