جااندازی باز و فیکساسیون دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار یکی از روشهای اصلی درمانی در مواردی است که آسیب شانه شدید بوده و روشهای غیرجراحی پاسخ مناسبی نمی دهند. این مفصل که نقش مهمی در پایداری و حرکت شانه دارد، ممکن است در اثر ضربه های مستقیم، سقوط یا حوادث ورزشی دچار دررفتگی شود. در چنین شرایطی، جراحی با هدف بازگرداندن موقعیت طبیعی استخوان ترقوه و ایجاد ثبات طولانی مدت انجام می شود. اما چه زمانی نیاز به انجام این روش وجود دارد و چرا در برخی بیماران درمان غیرجراحی کافی نیست؟ برای پاسخ به این پرسش ها لازم است با انواع دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار، اندیکاسیون های جراحی، تکنیک های مختلف جااندازی و فیکساسیون، مراقبت های بعد از عمل و عوارض احتمالی آشنا شویم پس با ما همراه باشید.
مفصل آکرومیوکلاویکولار چیست و چرا دچار دررفتگی می شود؟
مفصل آکرومیوکلاویکولار یکی از اجزای مهم شانه بوده که در بخش فوقانی آن قرار دارد و محل اتصال استخوان ترقوه با زائده آکرومیون استخوان کتف به شمار می رود. اگرچه این مفصل از نظر اندازه کوچک است اما نقش بسیار حیاتی در هماهنگی حرکات شانه و انتقال نیرو از اندام فوقانی به تنه ایفا می کند. به همین دلیل، هرگونه آسیب به آن عملکرد طبیعی شانه را مختل کرده و باعث درد شانه و محدودیت حرکتی می شود.
دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار بر اثر ضربات مستقیم به بالای شانه یا زمین خوردن روی دست باز ایجاد می شود. این آسیب به ویژه در میان ورزشکارانی که در رشته هایی مانند فوتبال، کشتی، جودو و دوچرخه سواری فعالیت دارند، شایع تر است. بسته به شدت ضربه و میزان آسیب به رباط های نگهدارنده، این مشکل از یک کشیدگی ساده و خفیف تا جدایی کامل مفصل و تغییر شکل واضح در ناحیه شانه متغیر می باشد.
چه زمانی جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار توصیه می شود؟
دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار طیفی از آسیب های خفیف تا جدی را شامل می شود. در بسیاری از موارد خفیف، درمان های غیرجراحی مانند استراحت، بستن آتل یا فیزیوتراپی علائم را کنترل کرده و بهبودی ایجاد می کنند. اما در برخی شرایط خاص، این روش ها پاسخ کافی نمی دهند و برای بازگرداندن عملکرد طبیعی شانه، نیاز به مداخله جراحی وجود دارد. به همین دلیل پزشکان در بعضی از بیماران جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار را پیشنهاد می کنند. این روش در شرایط زیر توصیه می شود:
- زمانی که دررفتگی شدید بوده و جدایی کامل استخوان ها از یکدیگر اتفاق افتاده باشد.
- در مواردی که درمان های غیرجراحی مانند استراحت و فیزیوتراپی نتیجه مطلوبی به همراه نداشته باشند.
- هنگامی که بیمار دچار درد پایدار یا محدودیت حرکتی قابل توجه باشد و زندگی روزمره او تحت تاثیر قرار گیرد.
- برای افراد جوان، ورزشکاران یا کسانی که فعالیت بدنی بالایی دارند و نیازمند بازگشت سریع و کامل به کار یا ورزش هستند.
مراحل انجام جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار
جااندازی باز مفصل آکرومیوکلاویکولار یکی از روشهای اصلی جراحی در درمان دررفتگی های شدید این مفصل است که با هدف بازگرداندن پایداری و عملکرد طبیعی شانه انجام می شود. این جراحی زمانی به کار می رود که روشهای غیرجراحی پاسخگو نباشند یا آسیب آن قدر جدی باشد که بدون عمل، احتمال باقی ماندن درد، بی ثباتی یا تغییر شکل در شانه وجود داشته باشد. برای دستیابی به بهترین نتیجه، این عمل در چند مرحله دقیق و منظم صورت می گیرد:
- آماده سازی بیمار: ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می گیرد تا حین جراحی هیچگونه درد یا ناراحتی احساس نکند. سپس ناحیه شانه ضدعفونی و برای عمل آماده می شود.
- ایجاد برش جراحی: در این مرحله بهترین جراح شانه در تهران برشی مناسب روی شانه ایجاد می کند تا بتواند به طور مستقیم به مفصل آکرومیوکلاویکولار و استخوان های درگیر دسترسی داشته باشد.
- جااندازی استخوان ترقوه: پس از کنار زدن بافت های نرم، جراح استخوان ترقوه را که از موقعیت طبیعی خود خارج شده است به جای اصلی بازمی گرداند.
- فیکساسیون مفصل: برای ثابت نگه داشتن ترقوه و جلوگیری از دررفتگی مجدد از ابزارهایی مانند پیچ، پلاک یا روش های جدیدتر تثبیت استفاده می شود. انتخاب ابزار بستگی به شدت آسیب و تکنیک ترجیحی جراح دارد.
- بستن لایه ها و پانسمان: در پایان، بافت های جراحی شده به ترتیب بسته می شوند و روی محل عمل پانسمان استریل قرار می گیرد تا از عفونت و خونریزی جلوگیری شود.
جااندازی باز و فیکساسیون دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار
مراقبت های بعد از جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار
مراقبت های بعد از جراحی، بخش بسیار مهمی از روند درمان به شمار می روند و تاثیر مستقیمی بر موفقیت عمل و بازگشت کامل عملکرد شانه دارد. حتی اگر عمل جراحی با دقت بالایی انجام شده باشد، بی توجهی به مراقبت های بعد از آن باعث بروز مشکلاتی مانند درد طولانی مدت، محدودیت حرکتی یا حتی عود دررفتگی می شود. به همین دلیل، پیروی از توصیه های پزشک و رعایت نکات مراقبتی ضروری است. مهمترین مراقبت ها شامل موارد زیر می شوند:
- استفاده از داروهای تجویزشده توسط پزشک و در برخی موارد کمپرس سرد به کاهش درد و تورم کمک می کند.
- تا زمانی که ترمیم کامل صورت نگرفته باید از انجام حرکات شدید، بلند کردن اجسام سنگین و ورزش های پرفشار خودداری شود.
- پس از عمل معمولا شانه با کمک اسلینگ یا بانداژ به مدت چند هفته ثابت نگه داشته می شود تا ترقوه و مفصل فرصت ترمیم پیدا کنند.
- بعد از اجازه پزشک، تمرینات سبک و کنترل شده آغاز می شود و به تدریج شدت حرکات افزایش می یابد تا دامنه حرکتی و قدرت عضلات شانه بازیابی شود.
مزایای جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار
جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار علاوه بر بازگرداندن موقعیت طبیعی مفصل، تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی و عملکرد شانه دارد. این جراحی با هدف کاهش درد و بازیابی توانایی های حرکتی انجام می شود و نتایج مثبت آن در بسیاری از بیماران مشهود است. مزایای جااندازی باز شامل موارد زیر است:
- کاهش درد مزمن و ناراحتی
- ارتقای کیفیت زندگی بیماران
- بازگرداندن ثبات مفصل شانه
- بازگشت سریع تر به فعالیت های روزمره و ورزشی
- بهبود عملکرد بلندمدت نسبت به درمان غیرجراحی
بیشتر بخوانید: آکرومیوپلاستی چیست؟
عوارض جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار
بهتر است بدانید جااندازی باز مفصل آکرومیوکلاویکولار یک روش جراحی ایمن و برای بازگرداندن ثبات شانه است اما ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. به طور کلی عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:
- لق شدن پیچ یا پلاک
- عفونت در محل جراحی
- درد و خشکی مفصل شانه
- آسیب به عروق یا اعصاب شانه
- نیاز به جراحی مجدد برای خارج کردن وسایل فیکساسیون
مدت زمان بهبودی بعد از جااندازی باز مفصل آکرومیوکلاویکولار
مدت زمان بهبودی بعد از جااندازی باز مفصل آکرومیوکلاویکولار به شدت آسیب، سن و وضعیت جسمانی بیمار و همچنین رعایت مراقبت های بعد از عمل بستگی دارد. به طور کلی روند بهبودی شامل چند مرحله است:
- هفته های ششم تا دوازدهم: توانبخشی فعال تر انجام شده و قدرت عضلات شانه به مرور تقویت می شود.
- هفته های اولیه: معمولا شانه با اسلینگ یا بانداژ بی حرکت نگه داشته می شود و تمرکز اصلی بر کنترل درد و کاهش تورم است.
- هفته های دوم تا ششم: تمرینات فیزیوتراپی سبک و حرکات محدود تحت نظر پزشک آغاز می شود تا دامنه حرکتی به تدریج بازگردد.
- پس از سه ماه: بیشتر بیماران قادر به بازگشت به فعالیت های روزمره و سبک هستند اما انجام ورزش های سنگین یا فعالیت های پرفشار تا حدود شش ماه توصیه نمی شود.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، جااندازی باز دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار یکی از روشهای موثر و کارآمد برای درمان آسیب های شدید شانه است که ثبات مفصل را بازمیگرداند، درد مزمن را کاهش می دهد و عملکرد طبیعی شانه را بازیابی می کند. انتخاب این روش زمانی انجام می شود که درمان های غیرجراحی کافی نبوده یا آسیب به حدی شدید است که بدون جراحی احتمال مشکلات طولانی مدت وجود دارد. رعایت مراقبت های بعد از عمل، شرکت در جلسات فیزیوتراپی و پیگیری منظم پزشک، نقش بسیار مهمی در موفقیت جراحی و بازگشت سریع بیمار به فعالیت های روزمره و ورزشی دارد.
