شانه یخ زده و دیابت یکی از مشکلات شایعی بوده که بسیاری از بیماران دیابتی با آن مواجه می شوند و کیفیت زندگی را به طور چشمگیری کاهش می دهد. شانه یخ زده باعث سفتی و محدودیت حرکتی شانه می شود و اغلب با درد مزمن همراه است. آیا می دانستید که افراد مبتلا به دیابت تا چند برابر بیشتر از جمعیت عادی در معرض این بیماری هستند؟ علت این ارتباط چیست و چرا دیابت روند پیشرفت شانه یخ زده را تشدید می کند؟ در این مقاله به بررسی دقیق رابطه شانه یخ زده و دیابت، علائم و مراحل این بیماری، عوامل تشدید کننده و نقش کنترل قند خون می پردازیم پس با ما همراه باشید.
شانه یخ زده چیست؟
شانه یخ زده یا Adhesive Capsulitis یک اختلال شایع مفصل شانه است که باعث سفتی، محدودیت حرکت و درد مزمن شانه می شود. این بیماری به صورت تدریجی آغاز می شود و حرکت شانه به مرور کاهش می یابد. بهتر است بدانید شانه یخ زده انجام فعالیت های روزمره مانند برداشتن اجسام، شانه کردن مو و حتی خوابیدن روی شانه را دشوار می کند.
ارتباط شانه یخ زده و دیابت
لازم به ذکر است بیماران دیابتی بیشتر از سایر افراد در معرض شانه یخ زده هستند و این ارتباط در مطالعات متعدد به اثبات رسیده است. قند خون بالا و تغییرات متابولیکی در بدن روند ضخیم شدن کپسول مفصل شانه را تسریع می کند.
مطالعات نشان می دهد حدود 10 تا 20 درصد بیماران دیابتی دچار شانه یخ زده می شوند که این آمار بسیار بالاتر از جمعیت عادی است. در دیابت، تغییرات در کلاژن، التهاب مزمن و اختلالات عروقی باعث می شود کپسول مفصل شانه ضخیم تر و سفت تر شود. شانه یخ زده در بیماران دیابتی روند طولانی تری دارد و بهبودی آن کندتر صورت می گیرد. بنابراین کنترل منظم قند خون و تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
علائم شانه یخ زده در بیماران دیابتی
شانه یخ زده باعث درد شدید و محدودیت حرکت شانه می شود و فعالیت های روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد. شناخت علائم اولیه این بیماری به بیماران دیابتی کمک می کند تا برای درمان سریع تر اقدام کنند. علائم این عارضه به شرح زیر است:
- درد هنگام لمس شانه
- مشکل در بالا بردن بازو
- سفتی و محدودیت حرکت شانه
- کاهش دامنه حرکتی به مرور زمان
- درد شانه و بازو به ویژه هنگام شب
- دشواری در انجام فعالیت های روزمره
چرا بیماران دیابتی بیشتر دچار شانه یخ زده می شوند؟
ارتباط بین دیابت و شانه یخ زده یک موضوع شناخته شده در پزشکی است. درک علت این ارتباط به پیشگیری و درمان بهتر کمک می کند. قند خون بالا در بیماران دیابتی باعث تغییرات متابولیکی در بافت ها می شود که منجر به سفتی و ضخیم شدن کپسول مفصل شانه می گردد. به علاوه، دیابت روند التهابی بدن را افزایش می دهد و فیبروز بافت های اطراف شانه را تسریع می کند. در نتیجه بیماران دیابتی نه تنها بیشتر در معرض ابتلا به شانه یخ زده هستند بلکه روند بهبود آنها طولانی تر است. این مسئله نشان می دهد که کنترل دقیق قند خون و انجام تمرینات منظم شانه نقش بسیار مهمی در پیشگیری دارد.
عوامل خطر در بروز شانه یخ زده در افراد دیابتی
بهتر است بدانید برخی عوامل احتمال ابتلا به شانه یخ زده در بیماران دیابتی را افزایش می دهند. آگاهی از این عوامل به پیشگیری و مدیریت بهتر کمک می کند. عوامل خطر شامل سن بالای 40 سال، جنسیت زن، چاقی و سابقه مشکلات مفصلی است. همچنین بیمارانی که دیابت کنترل نشده دارند، در معرض افزایش سفتی کپسول شانه و درد مزمن هستند. بیماری های همراه مانند تیروئید، قلبی و بیماری های خودایمنی نیز روند شانه یخ زده را تشدید می کنند. سبک زندگی کم تحرک و عدم انجام تمرینات کششی منظم نیز از عوامل مهم دیگر هستند.
مراحل پیشرفت شانه یخ زده در بیماران دیابتی
شانه یخ زده روندی تدریجی دارد و شناخت مراحل آن برای درمان موثر ضروری است. در بیماران دیابتی این مراحل طولانی تر بوده و سفتی شانه شدیدتر است، بنابراین درمان زودهنگام اهمیت زیادی دارد. به طور کلی شانه یخ زده شامل سه مرحله اصلی می باشد:
- مرحله دردناک: درد شدید و محدودیت خفیف حرکت شانه که ممکن است چند ماه طول بکشد.
- مرحله سفتی: دامنه حرکت شانه کاهش می یابد و درد ممکن است کاهش پیدا کند اما سفتی شدید می شود.
- مرحله بهبود: به تدریج دامنه حرکت افزایش می یابد ولی این مرحله ممکن است تا یک سال طول بکشد.
بیشتر بخوانید: ورزش های شانه یخ زده
تمرینات فیزیوتراپی برای بیماران دیابتی مبتلا به شانه یخ زده
فیزیوتراپی یکی از مهمترین روشهای درمان شانه یخ زده است و در بیماران دیابتی نقش ویژه ای در پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد. تمرینات کششی و تقویتی به افزایش دامنه حرکت شانه و کاهش سفتی کمک می کنند. تمریناتی مانند چرخش شانه، بالا بردن دست به سمت دیوار و کشش با حوله به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک می کنند. بیماران دیابتی باید این تمرینات را به طور منظم و تحت نظر فیزیوتراپیست انجام دهند تا از تشدید سفتی و درد جلوگیری شود. علاوه بر این، ترکیب فیزیوتراپی با کنترل قند خون، بهترین نتیجه را در کاهش علائم شانه یخ زده دارد.
روشهای پیشگیری از شانه منجمد در بیماران دیابتی
- حفظ وزن سالم و فعالیت بدنی منظم
- کنترل دقیق قند خون و رعایت رژیم غذایی مناسب
- پرهیز از نشستن طولانی مدت و حرکات ناگهانی شانه
- انجام تمرینات کششی و تقویتی شانه به صورت روزانه
- مراجعه به پزشک در صورت مشاهده درد یا کاهش دامنه حرکت
روشهای تشخیص شانه منجمد در بیماران دیابتی
تشخیص دقیق شانه یخ زده اولین قدم در مدیریت موثر آن است. پزشک با ترکیب معاینه بالینی و تست های تصویربرداری نوع و شدت بیماری را تعیین می کند. به طور کلی روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- MRI: بررسی ضخامت کپسول مفصل و التهاب
- سونوگرافی: تشخیص ضخامت کپسول و التهاب بافت نرم
- معاینه بالینی: بررسی دامنه حرکتی شانه، درد و حساسیت مفصل
- تمایز با مشکلات عضلانی یا عصبی، مانند آسیب تاندون یا التهاب بورس
روشهای درمان شانه یخ زده در افراد دیابتی
لازم به ذکر است درمان شانه یخ زده در بیماران دیابتی باید همزمان با کنترل قند خون انجام شود تا روند بهبود سریع تر باشد. البته روشهای درمانی با توجه به شدت بیماری و مرحله آن متفاوت بوده و برای درمان شانه یخ زده، مشورت با بهترین متخصص ارتوپد در تهران توصیه می شود. به طور کلی روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:
- جراحی شانه یخ زده
- پایش منظم قند خون
- انجام تمرینات سبک و منظم
- فیزیوتراپی و تمرینات کششی
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد
- تزریق کورتون در مفصل شانه
- داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی
- تنظیم رژیم غذایی و داروهای دیابت
- گرما درمانی و استفاده از وسایل کمکی
- اجتناب از حرکات شدید و ناگهانی شانه
- آزادسازی کپسول مفصل از طریق جراحی آرتروسکوپی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، شانه یخ زده و دیابت ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و این ارتباط منجر به دردهای مزمن و محدودیت حرکت در بازو می شود. دیابت با ایجاد تغییرات در بافت کلاژن و افزایش التهاب مزمن، ریسک ابتلا به شانه یخ زده را بالا می برد و باعث سفتی و کاهش دامنه حرکت شانه می شود. این سفتی به مرور زمان دردهای شدیدی را در بازو ایجاد کرده و فعالیت های روزمره را محدود می کند. شناخت این رابطه و توجه به علائم اولیه مانند درد شبانه، محدودیت حرکت و سفتی شانه برای پیشگیری و مدیریت بهتر این مشکل ضروری است.
