آرتریت شانه یکی از دلایل شایع درد، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی در افراد به ویژه در سنین میانسالی و سالمندی است. این بیماری به دلیل فرسایش غضروف مفصل شانه یا التهاب مزمن مفصلی ایجاد می شود و به مرور باعث سختی در انجام کارهای روزمره مثل بلند کردن دست، پوشیدن لباس یا حتی خوابیدن می شود. اما چه عواملی باعث بروز آرتریت شانه می شوند؟ آیا این بیماری تنها مختص افراد مسن است یا در جوانان نیز دیده می شود؟ در این مقاله قصد داریم به صورت جامع به بررسی آرتریت شانه، علل و علائم رایج گرفته تا روش های تشخیص، درمان های غیر جراحی و جراحی، تمرینات فیزیوتراپی و غیره بپردازیم پس با ما همراه باشید.
آرتریت شانه چیست؟
آرتریت شانه یک بیماری التهابی است که مفصل شانه را درگیر می کند. این عارضه با تورم، درد شانه و سفتی در مفصل مشخص می شود و می تواند به محدودیت حرکتی و کاهش عملکرد بازو منجر شود. آرتریت شانه ناشی از فرسایش طبیعی مفصل با افزایش سن (استئوآرتریت) یا بیماری های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید می باشد.
انواع آرتریت شانه
آرتریت شانه یکی از شایع ترین بیماری های شانه بوده که باعث درد، خشکی و کاهش دامنه حرکت مفصل شانه می شود. این بیماری روند زندگی روزمره را به طور جدی مختل می کند و با توجه به نوع آرتریت، شدت و سرعت پیشرفت آن متفاوت است. آرتریت زمانی رخ می دهد که سطح غضروف بین استخوان ها دچار آسیب، فرسایش یا التهاب شود و اصطکاک بین سطوح مفصلی افزایش یابد. اما آیا همه نوع آرتریت شانه به دلیل کهولت سن و ساییدگی مفصل است؟ خیر، انواع مختلفی از آرتریت وجود دارند که هرکدام علت، روند پیشرفت و درمان متفاوتی دارند.
استئوآرتریت (Osteoarthritis)
شایع ترین نوع آرتریت شانه، استئوآرتریت یا آرتروز فرسایشی است که در سنین بالاتر از 50 سال دیده می شود. در این حالت، غضروف محافظ مفصل به تدریج دچار فرسایش و تخریب می شود و استخوان ها به صورت مستقیم روی یکدیگر ساییده می شوند. استئوآرتریت بیشتر مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC joint) را درگیر می کند اما ممکن است مفصل گلنوهومرال (مفصل اصلی شانه) را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis)
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی بوده که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به پوشش داخلی مفصل ها حمله می کند. برخلاف استئوآرتریت، این بیماری در هر سنی رخ می دهد و معمولا چند مفصل از جمله شانه ها، مچ ها، زانو ها و انگشتان را به صورت همزمان و متقارن درگیر می کند.
آرتروز پس از ضربه (Post-Traumatic Arthritis)
این نوع آرتریت بعد از آسیب دیدگی یا ضربه به شانه مانند شکستگی، دررفتگی یا پارگی مزمن عضلات روتاتور کاف (چرخاننده شانه) ایجاد می شود. بهتر است بدانید آسیب به ساختارهای مفصل منجر به تخریب تدریجی غضروف و ایجاد آرتروز شانه می شود و ممکن است در سنین پایین تر از سایر انواع آرتریت ظاهر شود.
آرتریت عفونی (Septic Arthritis)
آرتریت عفونی بسیار نادر است اما در مواردی ممکن است مفصل شانه دچار عفونت باکتریایی یا قارچی شود که به آن آرتریت عفونی یا سپتیک گفته می شود. این نوع آرتریت یک وضعیت اورژانسی است و نیاز به درمان سریع با آنتی بیوتیک یا حتی تخلیه جراحی دارد.
آرتریت نقرسی (Gouty Arthritis)
نقرس بیشتر مفاصل پا مانند انگشت شست را درگیر می کند اما در موارد نادر به مفصل شانه نیز سرایت می کند. این نوع آرتریت ناشی از تجمع کریستال های اسید اوریک در فضای مفصلی است که باعث التهاب شدید و ناگهانی می شود. لازم به ذکر است علائم این عارضه شامل حملات ناگهانی درد شدید، قرمزی و تورم مفصل یا سطح بالای اسید اوریک در خون می باشد.
آرتریت پسوریاتیک (Psoriatic Arthritis)
معمولا این نوع آرتریت در افرادی دیده می شود که به بیماری پوستی پسوریازیس مبتلا هستند. آرتریت پسوریاتیک هر مفصلی از جمله شانه را درگیر می کند و گاهی علائم مفصلی پیش از ضایعات پوستی ظاهر می شوند. علائم این نوع آرتریت شانه درد و تورم مفصل همراه با علائم پوستی مانند پلاک های قرمز و پوسته پوسته است.
دلایل بروز آرتریت شانه
آرتریت شانه یکی از بیماری های شایع مفصلی بوده که در هر سنی رخ می دهد اما بیشتر در میانسالی و سالمندی مشاهده می شود. این بیماری به دلیل تخریب تدریجی غضروف مفصل یا التهاب مزمن در ساختارهای درونی شانه بروز می کند. فرسایش غضروف، پاسخ نادرست سیستم ایمنی یا حتی آسیب های فیزیکی همگی در ایجاد این مشکل نقش دارند. حال در ادامه به مهمترین دلایل بروز آرتریت شانه اشاره می نماییم:
- عفونت مفصل (آرتریت سپتیک)
- عوامل متابولیک مانند دیابت و چاقی
- عدم درمان صحیح آسیب های قبلی شانه
- افزایش سن و روند طبیعی پیری مفاصل
- ژنتیک و سابقه خانوادگی بیماری های مفصلی
- بیماری های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید
- فرسایش تدریجی غضروف مفصل (استئوآرتریت)
- نقرس و رسوب کریستال های اسید اوریک در مفصل
- آرتریت پسوریاتیک (در بیماران مبتلا به پسوریازیس)
- سابقه جراحی های قبلی یا تزریق های مکرر داخل مفصل
- آسیب های فیزیکی مانند شکستگی، دررفتگی یا ضربه شدید به شانه
- کار یا ورزش هایی که فشار مکرر و شدید به مفصل شانه وارد می کنند.
- آسیب های مزمن به تاندون ها و عضلات اطراف شانه (مثل پارگی روتاتور کاف)
علائم آرتریت شانه
بهتر است بدانید این بیماری علائم مختلفی دارد که بر کیفیت زندگی فرد تأثیر می گذارند. این علائم به تدریج بدتر می شوند و می توانند بر توانایی انجام فعالیت های روزمره تأثیر بگذارند. شدت علائم ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و بسته به نوع آرتریت و مرحله پیشرفت بیماری، متغیر است. لازم به ذکر است در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در زیر به بهترین متخصص ارتوپد تهران مراجعه نمایید. علائم مهم این عارضه عبارتند از:
- خستگی عمومی
- تورم در ناحیه مفصل
- محدودیت دامنه حرکتی
- گرمی و قرمزی در ناحیه مفصل
- ضعف عضلانی در اطراف مفصل
- درد مفصل (به خصوص هنگام حرکت یا فشار)
- صدای خشخش یا تقتق هنگام حرکت مفصل
- کاهش عملکرد و دشواری در انجام فعالیت های روزمره
- سفتی مفصل (به ویژه پس از دوره های استراحت یا بی حرکتی)
روشهای تشخیص آرتریت شانه
آرتریت شانه ممکن است در ابتدا تنها با احساس درد خفیف یا سفتی در حرکت ظاهر شود اما برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و آسیب بیشتر به مفصل، تشخیص زودهنگام آن اهمیت بسزایی دارد. تشخیص درست نه تنها نوع دقیق آرتریت را مشخص می کند بلکه به انتخاب بهترین روش درمانی نیز کمک خواهد کرد. پزشک برای تشخیص آرتریت شانه ابتدا به شرح حال بیمار، سابقه پزشکی و علائم بالینی توجه می کنند. مهمترین روشهای تشخیص این بیماری عبارتند از:
- ام آر آی (MRI)
- سونوگرافی شانه
- آرتروسکوپی تشخیصی
- سی تی اسکن (CT scan)
- معاینه فیزیکی توسط پزشک
- عکسبرداری با اشعه ایکس (X-ray)
- آزمایش خون (برای بررسی آرتریت روماتوئید یا التهابی)
- بررسی مایع مفصلی (آسپیراسیون و تحلیل مایع سینوویال)
بیشتر بخوانید: تاندونیت شانه چیست؟
روشهای درمان آرتریت شانه
این عارضه زندگی روزمره را به طور جدی تحت تاثیر قرار می دهد. هدف اصلی از درمان این بیماری، کنترل علائم، حفظ حرکت مفصل و پیشگیری از تخریب بیشتر مفصل است. درمان آرتریت شانه همیشه یکسان نیست و براساس نوع آرتریت، شدت بیماری، سن بیمار و پاسخ به درمان ها تنظیم می شود. اغلب درمان ها به صورت غیرجراحی آغاز می شوند و در صورت نیاز، گزینه های پیشرفته تری مانند جراحی در نظر گرفته می شود. مهمترین روشهای درمان آرتریت شانه عبارتند از:
- آرتروسکوپی شانه
- استفاده از یخ و کمپرس سرد
- استراحت و کاهش فعالیت های دردزا
- فیزیوتراپی و تمرینات مخصوص شانه
- درمان با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
- تزریق داخل مفصلی کورتون (کورتیزون)
- تزریق اسید هیالورونیک (روان کننده مفصلی)
- داروهای کورتیکواستروئیدی خوراکی یا تزریقی
- داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- استفاده از وسایل حمایتی مانند آتل یا بند شانه
- درمان های مکمل مانند طب سوزنی و ماساژ درمانی
- جراحی تعویض کامل یا جزئی مفصل شانه (آرتروپلاستی)
- جراحی برداشتن سطوح مفصلی (Resection Arthroplasty)
- اصلاح سبک زندگی و اجتناب از فشار مستقیم به مفصل شانه
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، آرتریت شانه یکی از مشکلات شایع و ناتوان کننده مفصل شانه بوده که زندگی روزمره فرد را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری بنا به دلایل مختلفی اعم از افزایش سن، بیماری های خودایمنی، آسیب دیدگی های قبلی یا عوامل ژنتیکی ایجاد می شود و با علائمی مانند درد مزمن، سفتی مفصل و کاهش دامنه حرکتی همراه است. خبر خوب این است که با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد و کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی بهبود بخشید.
