آرتروز شانه یکی از مشکلات شایع بوده که باعث تخریب غضروف ها و بافت های مفصلی می شود. این بیماری منجر به درد، محدودیت حرکتی و کاهش توانایی انجام فعالیت های روزانه می گردد. شانه ها یکی از مفاصل پیچیده و حساس بدن بوده که در بسیاری از حرکات روزمره مانند بلند کردن اشیا، رانندگی، ورزش کردن و حتی خوابیدن نقش بسزایی دارند. در این مقاله، به بررسی علل، علائم و درمان های آرتروز شانه خواهیم پرداخت و شما را با راهکارهایی برای مدیریت این بیماری آشنا خواهیم کرد.
آرتروز شانه چیست؟
استئوآرتریت مفصل شانه که با نام های استئوآرتریت شانه یا استئوآرتریت گلنوهومرال نیز شناخته می شود، یک بیماری دژنراتیو مفصلی بوده که مفصل شانه را تحت تأثیر قرار می دهد. استئوآرتریت شایع ترین نوع آرتریت بوده و زمانی رخ می دهد که غضروف محافظی که انتهای استخوان های مفصل را تحت فشار قرار می دهد به تدریج در طول زمان فرسوده می شود.
در مورد آرتروز شانه، غضروف پوشاننده انتهای استخوان بازو (استخوان بالای بازو) و گلنوئید (بخشی از تیغه شانه) نازک و آسیب دیده می شود. در نتیجه ممکن است استخوان ها به یکدیگر ساییده شوند و باعث درد، سفتی و محدودیت حرکت شوند.
انواع آرتروز شانه
آرتروز شانه به چندین نوع مختلف تقسیم می شود که هر کدام از آنها ویژگی ها و علائم خاص خود را دارند. در زیر به معرفی مهمترین انواع آن می پردازیم:
- استئوآرتریت (آرتروز فرسایشی)
- علائم: درد مزمن، کاهش حرکت، تورم و خشکی مفصل
- علل: کهولت سن، استفاده مکرر از مفصل، آسیب های قبلی
- آرتریت روماتوئید
- علائم: درد و تورم در هر دو شانه، خستگی، سفتی صبحگاهی
- علل: بیماری خود ایمنی که به بافت‌های مفصل حمله میکند
- آرتریت پس از آسیب (آرتروز تروماتیک)
- علائم: درد و تورم پس از آسیب یا جراحت، کاهش حرکت مفصل
- علل: آسیب ها و ضربات شدید به شانه مانند شکستگی یا دررفتگی مفصل شانه
- آرتریت عفونی (سپتیک)
- علائم: درد شدید، تورم، قرمزی و گرمی در ناحیه شانه، تب
- علل: عفونت باکتریایی یا ویروسی که به مفصل حمله می کند
- آرتریت التهابی (غیر روماتوئید)
- علائم: درد، تورم و التهاب بدون علل مشخص
- علل: بیماری های التهابی مانند لوپوس، نقرس
دلایل بروز آرتروز شانه
عوامل متعددی در ایجاد این بیماری نقش داشته و باعث فرسایش تدریجی غضروف، آسیب مفصل و کاهش عملکرد طبیعی شانه می شوند. برخی از این عوامل مانند افزایش سن و ژنتیک قابل کنترل نیستند اما بعضی موارد مانند وزن بالا یا فشار بیش از حد به مفصل با تغییر سبک زندگی قابل مدیریت هستند. شناخت دلایل بروز آرتروز شانه به پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش آسیب های مفصلی کمک می کند. عوامل مؤثر در ایجاد این بیماری به شرح زیر است:
| عامل | توضیحات |
|---|---|
| سن | با افزایش سن خطر ابتلا به آرتروز افزایش می یابد. با افزایش سن، غضروف به طور طبیعی دچار ساییدگی و پارگی می شود و آن را مستعد آسیب می کند. |
| آسیب های قبلی | سابقه آسیب های قبلی، مانند شکستگی، دررفتگی یا پارگی روتاتور کاف، می تواند احتمال ابتلا به آرتروز را افزایش دهد. |
| استفاده بیش از حد یا حرکت تکراری | استرس مکرر یا استفاده بیش از حد از مفصل شانه، به ویژه در مشاغل یا فعالیت هایی که شامل حرکات تکراری است، می تواند انحطاط مفصل را تسریع کند و به آرتروز کمک کند. |
| ژنتیک | برخی از افراد ممکن است استعداد ژنتیکی برای ابتلا به آرتروز شانه داشته باشند. |
| بیماری های التهابی مفصلی | بیماری هایی مانند آرتریت روماتوئید و نقرس با ایجاد التهاب مزمن در مفصل شانه منجر به تخریب غضروف و بروز آرتروز شانه می شوند. |
| چاقی | اضافه وزن با افزایش فشار بر مفاصل از جمله شانه، روند فرسایش غضروف ها را تسریع کرده و خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می دهد. |
بیشتر بخوانید: عوارض آرتروسکوپی زانو
علائم آرتروز شانه
آرتروز شانه ممکن است برای مدت طولانی، بدون علائم آشکار باقی بماند. با این حال در مراحل پیشرفته تر، این بیماری منجر به بروز علائمی می گردد که ممکن است زندگی روزمره شما عزیزان را مختل کند. لازم به ذکر است اگرچه هر فرد ممکن است تجربه ای متفاوت از علائم داشته باشد اما به طور کلی برخی از این علائم در همه افراد مبتلا یکسان است. علائم آرتروز شانه به شرح زیر است:
- خشکی شانه
- ضعف عضلانی
- صدای تق تق کردن
- درد در مفصل شانه
- درد در پهلو پشت شانه
- اختلال در عملکرد شانه
- ضعف در شانه آسیب دیده
- احساس گرمی و سوزش در شانه
- سفتی و محدودیت دامنه حرکتی
- تورم و حساسیت در اطراف مفصل
- احساس ساییدن یا کلیک کردن در مفصل شانه
بیشتر بخوانید: کیست مینیسک زانو چیست؟
مراحل پیشرفت آرتروز شانه
آرتروز مفصل شانه یک بیماری تدریجی است که معمولا در اثر فرسایش غضروف مفصل و تغییرات ساختاری استخوان ها ایجاد می شود. شدت علائم و میزان آسیب مفصل در طول زمان افزایش پیدا می کند و از دردهای خفیف تا محدودیت شدید حرکتی پیش می رود. شناخت مراحل پیشرفت آرتروز شانه به تشخیص زودهنگام، انتخاب روش درمان مناسب و جلوگیری از آسیب بیشتر مفصل کمک می کند.
| مرحله آرتروز شانه | توضیحات |
|---|---|
| مرحله اولیه | در این مرحله آسیب غضروف محدود است و درد خفیف، خشکی جزئی و ناراحتی هنگام فعالیت های خاص شانه ایجاد می شود. |
| مرحله متوسط | با افزایش ساییدگی مفصل، درد بیشتر شده، دامنه حرکتی کاهش پیدا می کند و انجام برخی حرکات شانه دشوارتر می شود. |
| مرحله پیشرفته | تخریب غضروف شدیدتر شده و درد مداوم، محدودیت قابل توجه حرکت، ضعف عضلات و اختلال در عملکرد شانه ایجاد می شود. |
| مرحله شدید یا انتهایی | در این مرحله فاصله مفصل کاهش یافته، استخوان ها بیشتر درگیر می شوند و ممکن است بیمار به درمان های پیشرفته مانند جراحی تعویض مفصل نیاز پیدا کند. |
عوارض آرتروز شانه
بهتر است بدانید آرتروز شانه در اثر فرسایش تدریجی غضروف مفصل ایجاد می شود و با پیشرفت بیماری عملکرد طبیعی مفصل را تحت تأثیر قرار می دهد. در صورت عدم کنترل مناسب، این عارضه ممکن است باعث افزایش درد، کاهش دامنه حرکتی و محدود شدن فعالیت های روزمره شود. شدت عوارض آرتروز شانه به میزان تخریب مفصل، شرایط فرد و روند پیشرفت بیماری بستگی دارد. مهمترین عوارض این بیماری عبارتند از:
- درد مزمن و مداوم شانه
- تغییر شکل مفصل شانه
- ضعف عضلات اطراف شانه
- کاهش قدرت دست و بازو
- ایجاد التهاب و تورم مفصل
- تحلیل رفتن عضلات اطراف مفصل
- کاهش کیفیت خواب به دلیل درد شانه
- محدودیت در انجام فعالیت های روزمره
- خشکی و کاهش دامنه حرکتی مفصل شانه
- احساس سایش یا صدای تق تق هنگام حرکت شانه
- افزایش وابستگی به دیگران برای انجام برخی فعالیت ها
- نیاز به درمان های پیشرفته یا جراحی در مراحل شدید بیماری
تشخیص آرتروز شانه
تشخیص آرتروز معمولا شامل ترکیبی از معاینه فیزیکی، بررسی تاریخچه پزشکی و آزمایش های تصویربرداری مانند اشعه ایکس یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) است. بنابراین در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی به بهترین جراح شانه در تهران مراجعه نمایید. در ادامه به مراحل تشخیص این وضعیت می پردازیم:
⚪ بررسی تاریخچه پزشکی
- جمع‌آوری اطلاعات: پزشک از بیمار درباره علائم، شدت و مدت زمان درد، و سابقه آسیب ها یا بیماری های مرتبط با شانه سوال می کند.
- عوامل خطر: ارزیابی عوامل خطر مانند سن، فعالیت های فیزیکی سنگین، و سابقه خانوادگی آرتروز.
🟠 معاینه فیزیکی
- بررسی حرکت: پزشک محدوده حرکت شانه را بررسی کرده و به دنبال علائمی مانند درد، خشکی و تورم می‌گردد.
- لمس و فشار: لمس و فشار دادن ناحیه شانه برای تشخیص نقاط حساس و ملتهب.
⚪ تصویربرداری
- اشعه ایکس (X-ray): تصاویر رادیولوژی میتوانند تغییرات ساختاری مفصل شانه مانند کاهش فضای مفصلی، استخوان های تغییر شکل یافته و وجود اسپرم های استخوانی را نشان دهند.
- ام آر آی (MRI): تصاویر ام آر آی جزئیات بیشتری از بافت های نرم شانه مانند غضروف، تاندون‌ها و عضلات را به نمایش می گذارند.
- سی تی اسکن (CT scan): تصاویر سی تی اسکن به تشخیص دقیق تر مشکلات استخوانی و مفصلی کمک می کنند.
🟠 آزمایش های تکمیلی
- آزمایش خون: برای رد کردن بیماری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید یا عفونت ها.
- آرتروسنتز: استخراج و بررسی مایع مفصلی برای تشخیص عفونت یا دیگر بیماری های التهابی.
⚪ تست های عملکردی
- آزمون های فیزیکی: آزمون های خاصی که پزشک برای ارزیابی عملکرد و استحکام شانه مانند آزمون چرخش داخلی و خارجی شانه انجام می دهد.
- آزمون های عملکردی: آزمون های عملکردی برای بررسی توانایی بیمار در انجام فعالیت های روزمره و ورزشی.
بیشتر بخوانید: آرتروز دست چیست؟
روشهای درمان آرتروز شانه
همانطور که در بالا ذکر کردیم آرتروز شانه منجر به بروز درد و محدودیت های حرکتی زیادی برای شما عزیزان می شود. خوشبختانه روش های درمانی متعددی برای کنترل این بیماری وجود دارد که به شدت بیماری و وضعیت بیمار، روشهای درمان به دو دسته اصلی تقسیم می شوند که به شرح زیر است:
درمان غیر جراحی
- مصرف داروهای ضد التهاب و غیر استروئیدی جهت کاهش درد
- تزریق استروئید به مفصل شانه نیز سبب کاهش التهاب و درد می شود.
- تمرینات فیزیوتراپی که منجر به تقویت عضلات اطراف شانه می گردد.
- استفاده از کمپرس یخ یا گرمای مرطوب به طور موقتی درد شانه را تسکین می دهد.
- تزریق PRP نیز یک روش درمان غیر جراحی جهت بهبود بافت ها و کاهش التهاب مفصل مورد استفاده می شود.
درمان جراحی
- آرتروپلاستی (تعویض مفصل شانه): در این روش، مفصل شانه با یک پروتز مصنوعی تعویض می شود.
- آرتروسکوپی: در این نوع جراحی، از طریق یک برش کوچک و با استفاده از دوربین بافت های آسیب دیده یا رسوبات استخوانی برداشته و مشکلات مفصل برطرف می شود.
پیشگیری از آرتروز شانه
با اینکه عوامل ژنتیکی و سن در بروز این بیماری نقش دارند اما لازم به ذکر است برخی عادات سالم و پیشگیرانه خطر ابتلا را به این بیماری را کاهش می دهد. در ادامه به مهمترین روش های پیشگیری از آرتروز شانه می پردازیم:
- اجتناب از حرکات ناگهانی
- حفظ وزن سالم و کنترل چاقی
- ورزش منظم مانند تمرینات تقویتی و ورزش های کم فشار
- رعایت وضعیت مناسب بدن هنگام انجام فعالیت‌های روزانه
- تغذیه مناسب و مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D
- استفاده از ابزارهای کمکی در هنگام بلند کردن یا جابجایی اجسام سنگین
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، آرتروز شانه یک بیماری مزمن و شایع بوده که باعث درد، کاهش انعطاف پذیری و محدودیت حرکتی می شود. این عارضه اغلب بنا به دلایل مختلفی اعم از افزایش سن، آسیب های مفصلی، بیماری های التهابی یا فشار مداوم بر شانه بوجود می آید. با تشخیص زودهنگام و انجام اقدامات درمانی مناسب میتوان علائم این عارضه را کنترل نمود و از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. روشهایی مانند فیزیوتراپی، دارودرمانی، تغییر سبک زندگی و جراحی از بهترین گزینه های درمانی محسوب می شود.
سوالات متداول آرتروز شانه
مهمترین علائم آرتروز شانه شامل درد شانه، خشکی مفصل، کاهش دامنه حرکتی، احساس ساییدگی یا صدای تق تق هنگام حرکت، ضعف عضلات اطراف شانه و دشواری در انجام فعالیت های روزمره مانند بالا بردن دست است.
عوامل مختلفی میتوانند باعث این وضعیت شوند، از جمله کهولت سن، آسیب‌های قبلی، استفاده مکرر از شانه، و عوامل ژنتیکی.
خیر، درد شانه دلایل مختلفی مانند التهاب تاندون‌ها، پارگی روتاتور کاف، آسیب‌های ورزشی، التهاب بورس یا مشکلات گردن دارد. برای تشخیص دقیق علت درد، بررسی پزشک و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می شود.
بله، انجام ورزش های مناسب تحت نظر پزشک به تقویت عضلات اطراف شانه، افزایش انعطاف پذیری مفصل و کاهش درد کمک می کند. البته انجام حرکات سنگین یا نادرست ممکن است علائم را تشدید میکند.
در صورت وجود درد مداوم شانه، کاهش توانایی حرکت دست، درد شبانه، ضعف عضلات یا تشدید تدریجی علائم، مراجعه به پزشک متخصص ارتوپدی برای بررسی و شروع درمان مناسب توصیه می شود.
