تنگی کانال مچ دست با نام علمی سندرم کانال کارپ (Carpal Tunnel Syndrome) یا نشانگان مجرای مچ دستی شناخته می شود. این وضعیت به طور خلاصه ناشی از فشار بر روی عصب میانی (Median Nerve) ,هنگام عبور از درون کانالی به نام کانال کارپ یا مجرای مچ دستی است. علائم تنگی تونل کارپال می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و معمولاً در صورت عدم درمان با گذشت زمان بدتر می شود. در این مقاله، علل و مهم ترین علائم تنگی تونل کارپال را بررسی میکنیم.
تنگی کانال مچ دست چیست؟
سندرم تونل کارپال (CTS) یک بیماری شایع است که دست و مچ را درگیر می کند. زمانی اتفاق می افتد که عصب میانی در حین عبور از تونل کارپ – یک راه باریک در مچ دست که توسط استخوان ها و یک رباط تشکیل می شود – فشار یا فشاری روی عصب مدیان وارد می شود. عصب میانی حس شست، انگشت اشاره، انگشت میانی و بخشی از انگشت حلقه را فراهم می کند و همچنین برخی از عضلات دست را کنترل می کند.
نکته: معمولا احتمال بروز این عارضه با افزایش سن، افزایش می یابد و معمولا در سنین 45 الی 64 سالگی و بیشتر در زنان رخ می دهد.
دلایل تنگ شدن کانال مچ دست
علت دقیق سندرم تونل کارپال اغلب ناشناخته است، اما برخی عوامل می توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. باریک شدن کانال مچ دست وضعیتی است که به عنوان سندرم تونل کارپ (CTS) شناخته می شود. زمانی رخ میدهد که عصب میانی که از ساعد به سمت دست میرود، هنگام عبور از مسیر باریکی به نام تونل کارپال در مچ، فشرده یا فشرده میشود.
عوامل متعددی می توانند در باریک شدن کانال مچ دست و ایجاد سندرم تونل کارپ نقش داشته باشند. در ادامه به برخی از دلایل رایج بذروز این وضعیت اشاره شده است.
حرکات مکرر دست و مچ
انجام حرکات مکرر دست و مچ در مدت طولانی، مانند تایپ کردن و استفاده از ماوس کامپیوتر، می تواند خطر ابتلا به سندرم تونل کارپال را افزایش دهد.
آناتومی مچ دست
برخی از افراد ممکن است به طور طبیعی تونل کارپال کوچکتری داشته باشند، که می تواند آنها را مستعد ابتلا به این بیماری کند.
شرایط پزشکی
برخی از شرایط پزشکی می توانند به ایجاد سندرم تونل کارپال کمک کنند. اینها شامل آرتریت، دیابت، کم کاری تیروئید، چاقی و تغییرات هورمونی مانند بارداری یا یائسگی است.
آسیب یا ضربه
شکستگی، رگ به رگ شدن یا آسیب های دیگر به مچ دست می تواند باعث تورم و التهاب شود و به عصب میانی فشار وارد کند.
بیماری های زمینه ای
شرایطی که باعث احتباس مایعات در بدن شوند، مانند نارسایی کلیه، می تواند منجر به افزایش فشار داخل تونل کارپال و فشرده شدن عصب میانی شود.
برخی مشاغل
افرادی که در مشاغلی کار می کنند که شامل حرکات مکرر دست، خم شدن طولانی مچ دست یا استفاده از ابزارهای ارتعاشی هستند.
سایر دلایل تنگی کانال مچ دست
- آکرومگالی
- اعتیاد به الکل
- نارسایی کلیوی
- ضعف مچ دست
- استرس و فشار کاری
- نارسایی احتقانی قلب
- غده هیپوفیز بیش فعال
- مصرف داروهای ضد بارداری
- ارتعاش و لرزش مداوم دست
- باریک بودن دهانه تونل کارپال
- وجود کیست یا تومور در داخل تونل
- تورم یا التهاب در اطراف تاندونهای کف دست
- مشکلات ساختاری یا ضایعات در مفصل مچ دست
- دراز کردن یا خم کردن مچ دست برای مدت طولانی
بیشتر بخوانید: آرتروز شانه چیست
علائم اصلی تنگی کانال مچ دست
علائم اصلی بیماران مبتلا به این سندروم شامل موارد زیر است:
- درد
- بی حسی
- سوزن سوزن شدن دست ها
- گزگز و گاهی احساس سنگینی انگشت ها
- خواب رفتگی انگشتان دست خصوصا انگشتان شست، نشانه، بلند و نیمه انگشت انگشتری است که معمولا در شب اتفاق افتاده، باعث بیدار شدن بیمار و تکان دادن دستها در شب می گردد.
- ضعف در دست و مشکلات در گرفتن اجسام یا انجام کارهای حرکتی ظریف
- گاهی اوقات درد می تواند به بازو و شانه نیز تیر کشیده و علائم دیسک گردنی را تقلید نماید.
توجه: در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در بالا سریعا به بهترین متخصص ارتوپد تهران مراجعه نمایید تا با بررسی علت اصلی این عارضه، بهترین روش را برای شما عزیزان انجام دهد.
توجه: جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر حمیدرضا اصلانی، بر روی کلمه تماس کلیک کنید و وقت مشاوره خود را به راحتی رزرو نمایید.
عوارض تنگی کانال مچ دست
تنگی تونل کارپ که معمولا به عنوان سندرم تونل کارپ (CTS) شناخته می شود، در صورت درمان نشدن یا بدتر شدن وضعیت می تواند منجر به عوارض متعددی شود. برخی از عوارض بالقوه تنگی تونل کارپ عبارتند از:
آسیب عصبی: فشرده شدن طولانی مدت عصب میانی می تواند منجر به آسیب عصبی شود. اگر به این عارضه رسیدگی نشود، عصب ممکن است برای همیشه آسیب ببیند و منجر به بی حسی مداوم، ضعف یا از دست دادن هماهنگی در دست و انگشتان آسیب دیده شود.
ضعف و آتروفی عضلانی: فشرده شدن عصب میانی می تواند باعث ضعف در دست و انگشتان شود. با گذشت زمان، ماهیچه های دست آسیب دیده ممکن است به دلیل کاهش تحریک عصبی و استفاده از آن، شروع به کوچک شدن (آتروفی) کنند. این می تواند منجر به کاهش قدرت گرفتن و دشواری در انجام کارهای حرکتی ظریف شود.
محدودیت های حرکتی: تنگی تونل کارپال می تواند به طور قابل توجهی بر توانایی فرد برای انجام فعالیت های روزانه و کارهای مرتبط با شغل که به مهارت های حرکتی ظریف و قدرت دست نیاز دارد، تأثیر بگذارد. ممکن است در انجام کارهایی مانند گرفتن اشیاء، بستن دکمه های لباس یا دستکاری اشیاء کوچک مشکل ایجاد شود که بر عملکرد کلی دست تأثیر می گذارد.
درد مزمن: سندرم تونل کارپال می تواند باعث درد و ناراحتی مداوم در دست، مچ دست و ساعد آسیب دیده شود. درد ممکن است به سمت بازو تابیده شود یا باعث احساس درد یا ضربان شود. در صورت عدم درمان، درد می تواند مزمن شود و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
اختلالات خواب: بسیاری از افراد مبتلا به سندرم تونل کارپال علائم شبانه مانند بی حسی، گزگز، یا درد در دست و انگشتان را تجربه می کنند. این علائم می تواند الگوهای خواب را مختل کند و منجر به بی خوابی یا کیفیت پایین خواب شود.
روشهای تشخیص تنگی کانال مچ دست
معمولا روشهای مختلفی برای تشخیص عارضه سندرم تونل کارپ وجود دارد که در این قسمت به برخی از رایج ترین روشهای تشخیص این عارضه اشاره می نماییم:
- الکترومیوگرافی
- بررسی هدایت عصبی
- آزمایش الکتروفیزیولوژیک
- تصویربرداری اشعه ایکس یا MRI
- بررسی مدارک پزشکی و معاینه پزشکی
- تست هایی مانند آزمون تینیلی (تست ضربه به عصب مدین) یا آزمون فلیک (خم کردن مچ دست)
بیشتر بخوانید: آرتروز دست چیست؟
روشهای پیشگیری از کانال مچ دست
پیشگیری از سندرم تونل کارپ شامل تغییرات در شیوه زندگی و عادت کاری است. البته لازم به ذکر است در حال حاضر هیچ روش قطعی و ثابت شده ای برای پیشگیری از تنگی کانال مچ دست وجود ندارد. اما در این قسمت به چند روش موثر برای پیشگیری از این عارضه اشاره می نماییم تا حداقل میزان فشار به مچ دست را کاهش دهید.
- تمرینات کششی و تقویتی برای مچ دست و انگشتان انجام دهید.
- از خم کردن مداوم مچ دست خود به سمت بالا یا پایین خودداری کنید.
- داشتن وزنی سالم و متعادل فشار بر روی مچ دست را کاهش می دهد.
- میتوانید از ابزارهای کمکی مانند بریس جهت کاهش فشار بر روی مچ دست استفاده کنید.
- در صورت استفاده از موس کامپیوتر مطمئن شوید که موس شما راحت است و مچ دست را خسته نمی کند.
- در صورت کار کردن در محیط های سرد، حتما دستان خود را گرم نگه دارید زیرا سرما منجر به درد و سفتی عضلات دست می شود.
- در صورت ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت یا آرتریت، کنترل و پیشگیری از این بیماری ها میتواند منجر به پیشگیری تنگی کانال مچ دست شود.
- در طول فعالیت های تکراری، هر 1 ساعت یکبار استراحت کوتاه و مکرر کنید و مچ دست و انگشتان خود را به مدت چند دقیقه استراحت دهید.
بیشتر بخوانید: اگر تنگی کانال دست درمان نشود، چه اتفاقی می افتد؟
روشهای درمان تنگی کانال مچ دست
درمان تنگی کانال مچ دست به دو دسته درمان غیرجراحی و درمان با جراحی تقسیم می شود. گزینه های درمانی برای تنگی تونل کارپ شامل اقدامات غیرجراحی مانند آتل مچ دست، اصلاح فعالیت و مدیریت درد است. در موارد شدیدتر یا زمانی که اقدامات محافظه کارانه نمی توانند تسکین دهند، ممکن است مداخله جراحی برای کاهش فشار روی عصب مدیان توصیه شود.
روش های جراحی متعددی جهت درمان تنگی کانال مچ دست وجود دارد که جدیدترین آن آزاد کردن کانال مچ دستی با کمک آندوسکوپ یا ENDOSCOPIC ASSISTED CARPEL TUNNEL RELEASE ( EACTR ) است که توسط دکتر حمیدرضا اصلانی پزشک ارتوپد و فوق تخصص آرتروسکوپی و جراحی شانه و زانو انجام می شود.
- استفاده از بریس در تثبیت مچ دست و کاهش فشار نقش بسزایی دارد.
- فیزیوتراپی یکی از روشهای درمان این نوع عارضه محسوب می شود.
- استراحت دادن و استفاده از یخ برای کاهش التهاب مچ دست بسیار مفید است.
- فعالیت های تکراری که موجب فشار مچ دست می شوند را تغییر یا کاهش دهید.
- در برخی موارد، تزریق کورتیکواستروئید به ناحیه مچ دست التهاب مچ دست را کاهش می دهد.
- در صورت تجویز پزشک، برای کاهش درد از داروهای غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن استفاده نمایید.
توجه: جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر حمیدرضا اصلانی، بر روی کلمه تماس کلیک کنید و وقت مشاوره خود را به راحتی رزرو نمایید.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تنگی کانال مچ دست یا سندرم تونل کارپ یک اختلال عصبی شایع بوده که به دلیل فشرده شدن عصب مدین در مچ دست ایجاد می شود. این مشکل به علت فعالیت های تکراری مانند تایپ کردن، کار با ابزارهای دستی، بارداری و دیابت رخ می دهد. تشخیص به موقع و درمان آن از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است. روش های درمان آن شامل تغییرات در عادات روزمره، استفاده از آتل، داروها، فیزیوتراپی و جراحی می باشد.
